Strata ważnej osoby to najbardziej bolesne doświadczenie, jakie może nas spotkać. Rozpacz, ból, żal, smutek, lęk, złość i niezgoda na to, co się wydarzyło są naturalnymi emocjami. Masz prawo tak się czuć i pozwól sobie na przeżywanie tych stanów. Jeśli masz potrzebę płakać – płacz.
Emocje z czasem będą słabnąć, to także naturalny proces. Nie pielęgnuj w sobie bólu i smutku. To, że udaje Ci się skupić na codziennych czynnościach, coś Cię cieszy, rzadziej myślisz o zmarłej osobie, nie znaczy, że przestaje ona być dla Ciebie ważna, czy że w ten sposób o niej zapomnisz. Nic nie zapełni pustki po stracie najbliższej osoby. Pozwól sobie jednak z czasem na powrót do codziennego funkcjonowania bez rozpaczy i niezgody. Życie nie będzie takie samo bez zmarłej osoby, ale dalej może być dobre i wartościowe.
Żałoba jest procesem
Zazwyczaj trwa około roku – dwóch lat, dla każdego ten okres jest indywidualny. To niezwykle trudny, ale potrzebny czas. Zapewne doświadczasz całej gamy emocji, przychodzą Ci do głowy różne myśli. W jednym momencie możesz myśleć o zmarłej osobie tak, jakby była obok, w drugim możesz być zła na to, że jej nie ma, w kolejnym – czuć ból i rozpacz. To naturalne. Choć emocje bywają przytłaczające, nie zapominaj o codzienności – jedz, śpij, staraj się zachować dotychczasowy rytm dnia. To, że robisz rzeczy, które dotychczas sprawiały Ci radość nie znaczy, że „niewłaściwie” postępujesz – to znaczy, że starasz się przetrwać. Masz prawo do robienia dobrych rzeczy dla siebie.
Jak się pożegnać?
Czasem i miejscem na pożegnanie ze zmarłym bliskim jest ceremonia pogrzebowa. Zazwyczaj jest się wtedy w ogromnych emocjach, bardzo często tłumionych przez środki uspokajające. Choć wydawać by się mogło, że w takim stanie nie jesteśmy się w stanie pożegnać, tak naprawdę robimy to. To też pierwszy z wielu kroków na drodze do zaakceptowania utraty ważnej osoby.
Nie zawsze mamy możliwość dosłownego powiedzenia „żegnaj”. Często bliscy odchodzą w szpitalu, kiedy już nie mamy z nimi kontaktu, są bowiem pod kojącym wpływem środków uśmierzających ból. Kończąc odwiedziny danego dnia mamy nadzieję spotkać się z tą osobą nazajutrz. To naturalne, że nie przychodzi nam wtedy do głowy żegnać się na zawsze. Wychodzimy jak najciszej, tak jak wychodzilibyśmy z samego rana do pracy, pozwalając domownikom spać dalej.
Jednym z najbardziej pomocnych sposobów na powiedzenie czegoś ważnego, czego nie zdążyliśmy powiedzieć wcześniej lub pożegnanie się z kimś jest napisanie listu do tej osoby. Bardzo często nie jednego – takie listy mogą zmieniać się w czasie, może zmieniać się ich treść i emocje towarzyszące pisaniu. Pisanie pomaga poradzić sobie z emocjami i w symbolicznej formie pozwala na komunikację z bliską osobą, której fizycznie już nie ma z nami.
Każdy przeżywa żałobę na swój sposób
Każdy przeżywa żałobę na swój sposób. Nie ma uniwersalnych recept na to, jak radzić sobie w tak ogromnie trudnej sytuacji. Często warto wysłuchać, co pomogło innym, jednak nie masz obowiązku wypróbowywania ich porad, jeśli czujesz, że w Twoim przypadku nie będą pomocne.
Autorka: dr Dagna Wysocka
