Mechanizm działania CBT

W terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) niezwykle istotne są ludzkie zachowania, a także procesy poznawcze. Do tych drugich zaliczany jest m.in. proces uczenia się, podczas którego dochodzi do kształtowania się nawyków, opinii i oczekiwań, a także formułowania sądów i przekonań na temat otaczającego nas świata, innych ludzi i nas samych. Warunkuje to zarówno nasze zachowanie na co dzień, jak i kreowanie oraz dalsze podtrzymywanie określonego sposobu myślenia i widzenia rzeczywistości.

Podczas terapii poznawczo-behawioralnej dochodzi do zmiany samych treści poznawczych (sądów, opinii, przekonań, oczekiwań), ale także sposobów formułowania tych treści (np. sposobu wyciągania wniosków lub ponawiania zniekształceń poznawczych). W konsekwencji możliwa staje się zmiana sposobu zachowania pacjenta.

W najogólniejszym zarysie, u podstaw terapii CBT leży założenie, że zmiana różnego rodzaju czynników poznawczych – procesów oraz treści myślenia – umożliwia modyfikację sposobu zachowania i odczuwanych emocji (Popiel i Pragłowska, 2008). W terapii poznawczo-behawioralnej przyjmuje się wzajemny, wielokierunkowy wpływ myśli, emocji, zachowań, biologii oraz samego otoczenia. Interakcyjny model funkcjonowania psychiki („kajzerka") przedstawiony został w znacznym uproszczeniu na poniższym schemacie.

diagram

Na początkowym etapie terapii, instruowany przez terapeutę pacjent, skupia się na zidentyfikowaniu typowego dla siebie sposobu myślenia, charakterystycznego dla danej sytuacji. Następnie, poprzez pracę nad treściami i procesami myślenia, stara się zmodyfikować swoje reakcje emocjonalne i sposoby zachowania.

W niektórych przypadkach pierwszym etapem bywa praca behawioralna, polegająca na zmianie niekorzystnych nawyków, nabytych dotychczas, bądź też nauce nowych form zachowania. Stanowi ona wprowadzenie do dalszej pracy nad treściami i procesami poznawczymi.

Zazwyczaj oba filary CBT, terapia poznawcza i behawioralna, idą ze sobą w parze. W przebiegu terapii ich poszczególne elementy przeplatają się ze sobą i dopełniają, tworząc spójną całość.