W poprzednich modułach wspominaliśmy, że niezdolność do tolerowania niepewności, jest charakterystyczną cechą ludzi, którzy doświadczają lęku uogólnionego oraz nadmiernego martwienia się. Celem tego modułu jest zbadanie Twojej potrzeby bycia pewnym, spojrzenie, jak ta potrzeba napędza niepokój, przedstawienie sposobów kwestionowania tej potrzeby oraz omówienie jak ostatecznie zaakceptować niepewność w Twoim życiu.
Nietolerancja niepewności – skąd się bierze?
Niezdolność tolerowania niepewności jest postawą do życia wielu ludzi. Przy takim nastawieniu, nieprzewidywalność i wątpliwość są postrzegane jako okropne i niemożliwe do zniesienia doświadczenia, których trzeba unikać za wszelką cenę. Ludzie, którzy nienawidzą niepewności i potrzebują gwarancji mogą:
– Mówić takie rzeczy jak: „Nie poradzę sobie, nie wiedząc”, „Wiem, że szanse na przytrafienie się tego są małe, ale ciągle może się to zdarzyć”, „Muszę mieć 100% pewność”.
– Woleć żeby coś złego przytrafiło się natychmiast, zamiast żyć dalej, nie wiedząc, co się ostatecznie wydarzy
– Mieć trudności w utworzeniu planu lub rozwiązania, ponieważ potrzebują zapewnienia, że będzie skuteczny.
Jeśli masz nastawienie osoby, która nie radzi sobie z niepewnością, możesz w takiej sytuacji postrzegać niepokój jako coś przydatnego. Możesz myśleć o niepokoju jako o sposobie przygotowywania się na najgorsze – przygotowywaniu się na wszystko, co może się wydarzyć. Niepokój jest postrzegany jako sposób przewidywania życia tak, aby nie było żadnych nieprzyjemnych niespodzianek. Niepokój, sam w sobie, niweluje doświadczanie niepewności i nieprzewidywalności. A ponieważ niepokój niweluje twoje uczucie niepewności, będziesz się nieustannie zamartwiał. Innymi słowy, żyjesz w niepokoju, ponieważ wierzysz, że jest to jedyna strategia w twoim życiu, która sprawia, że rzeczy w twoim życiu stają się pewniejsze i bardziej przewidywalne – pomaga ci wierzyć, że możesz nad tym panować.
Czy warto żyć w niepokoju? Jak niepewność wpływa na twoje życie
Czy w rzeczywistości martwienie się sprawiło, że coś stało się pewniejsze lub bardziej przewidywalne? Czy życie z zamartwianiem się, nie jest nadal tak niepewne i nieprzewidywalne jak do tej pory? Jest to jedynie twoje poczucie, że możesz nad nim bardziej panować dzięki martwieniu się. Ale czy tak jest naprawdę? Czujesz się źle, ponieważ wszystko, co zrobiłeś, to rozmyślałeś nad najgorszymi scenariuszami i denerwowałeś się przez to. Zadaj więc sobie pytanie, czy warto? Czy posiadanie 'udawanego’ poczucia pewności usprawiedliwia wszystkie negatywne konsekwencje martwienia się?
Jeśli twoją odpowiedzią było 'Nie’, możesz stawić czoła swojej nietolerancji niepewności na dwa sposoby. Będzie to wymagało umiejętności, których uczyliśmy w poprzednich dwóch modułach. Możesz:
Podważ swoją nietolerancję niepewność
Odpuść swoją nietolerancję niepewności (lub Zaakceptuj niepewność)
Nazywając swoją potrzebę pewności, radzisz sobie z kluczowym czynnikiem, który sprawia, że ciągle się martwisz. Redukując potrzebę pewności, zredukujesz tendencję do martwienia się.
Kwestionowanie a akceptacja – którą technikę wybrać?
W tym momencie powinieneś już znać proces kwestionowania. Możesz wykorzystać ten proces do rozłożenia swojej nietolerancji niepewności na czynniki pierwsze, oraz zakwestionować swoją potrzebę pewności. Wykonaj poniższe zadania i zadaj sobie pytania, aby zmniejszyć swoją potrzebę pewności. Pytania te pomogą Ci zrozumieć, że próby wyeliminowania niepewności i nieprzewidywalności z twojego życia, są zarówno niemożliwe jak i nieprzydatne.
Czy możesz być zupełnie pewien wszystkiego w życiu?
Jakie są zalety potrzeby pewności w życiu? W jaki sposób potrzeba pewności w życiu okazała się pomocna?
Jakie są wady potrzeby pewności w życiu? W jaki sposób potrzeba pewności w życiu okazała się nieprzydatna lub szkodliwa w Twoim życiu?
Czy zdarza Ci się przewidywać, że coś złego się wydarzy tylko dlatego, że jesteś niepewny/a? Czy jest to rozsądne? Czy coś dobrego bądź neutralnego mogłoby się wydarzyć?
Jakie jest prawdopodobieństwo, że to, co zakładasz się wydarzy? Jeśli jest ono takie niskie, to czy mógłbyś z tym żyć?
Czy są jakieś niepewności w Twoim życiu, z którymi mógłbyś żyć? Jak to robisz? Czy mógłbyś postąpić tak samo w sytuacji, gdy trudno by Ci było tolerować niepewność?
Porozmawiaj z ludźmi, których znasz. Zapytaj jak radzą sobie z niepewnością i nieprzewidywalnością życia?
Czy mógłbyś postąpić tak samo jak oni w sytuacji gdy trudno by Ci było tolerować niepewność?
Akceptowanie niepewności – jak skupić się na teraźniejszości?
Jaka była twoja odpowiedź na dwa ostatnie pytania w karcie pracy: „Kwestionowanie nietolerancji niepewności”? Pierwsze pytało o sposoby radzenia sobie z niepewnością w pewnych obszarach Twojego życia. Kolejne pytało. jak inni ludzie radzą sobie z niepewnością w ich życiu. Możliwe, że podałeś podobne odpowiedzi na obydwa pytania. Odpowiedzi mogły brzmieć następująco: Nic nie mogę na to poradzić. Muszę po prostu zaakceptować i żyć dalej.
Wymaganie pewności i przewidywalności dotyczy przyszłości, podobnie jak martwienie się. W ostatnim module omówiliśmy akceptację i puszczanie wolno zmartwień jako sposoby radzenia sobie z martwieniem się. Technika ta może być zastosowana do pozbycia się nietolerancji na niepewność oraz zaakceptowania niepewności jako nieodłącznego elementu życia. Możesz tego dokonać poprzez rozpoznanie jej u siebie, zaakceptowanie jej, by w końcu skupić się bardziej na teraźniejszości niż na przyszłości. Skupienie się na teraźniejszości pomoże w zaakceptowaniu niepewności. Jeśli skupiasz się na teraźniejszości, zamiast na przyszłości, wtedy niepewność o przyszłość nie będzie Cię dręczyć.
Wiesz, jakie kroki podjąć, aby być w stanie osiągnąć akceptację. Spójrzmy jednak jeszcze raz na te kroki i wykorzystajmy je do zaakceptowania niepewności w Twoim życiu. Poniżej jest przykład dla Ciebie, ale postaraj się wykorzystać kartę pracy z poprzedniej strony, aby własnymi słowami określić, co pomogłoby Ci pozbyć się potrzeby pewności i zaakceptować niepewność.
Kwestionowanie a akceptacja – którą technikę wybrać?
Po wykonaniu obydwu kart pracy pamiętaj, że kwestionowanie i akceptacja są dwiema technikami, których możesz użyć, aby nazwać swoją potrzebę pewności. Wykorzystaj obydwie i przekonaj się, która lepiej sprawdza się w twoim przypadku. Użyj którejkolwiek lub kombinacji obydwu. Pamiętaj, że obydwie wymagają wysiłku i dużo praktyki, aby skutecznie zwalczać twoją potrzebę pewności.
Tekst opublikowano za zgodą Centre for Clinical Interventions of the North Metropolitan Health Service, źródło, tłumaczenie: Piotr Zacharski.
