Ilustracja

Czym jest dystymia, czyli długotrwałe obniżenie nastroju?

W ciągu swojego życia 1 do 2% osób doświadczy dystymii. Jest to typ niskiego natężenia objawów depresji, który trwa przynajmniej dwa lata. Dystymia nie jest aż tak dotkliwa jak depresja, ale chroniczne objawy często negatywnie wpływają na pracę, związki z innymi, rodzinę i interakcje społeczne. Osoby cierpiące na dystymię odczuwają łagodne lub umiarkowane przygnębienie. Może to być przeplatane z okresami braku objawów lub też ich dużego nasilenia czy też epizodami depresyjnymi. Mimo, iż dystymia może skutkować intensywnymi, krótkotrwałymi epizodami depresyjnymi, objawy są typowo bardziej stałe i długotrwałe. Osoby cierpiące na dystymię mogą uważać, że objawy są ich normalnym stanem.

Czym dystymia nie jest?

Dystymia nie jest typowym odczuwaniem smutku czy wycofaniem się z kontaktów, jaki może pojawić się w przypadku żałoby czy też przystosowywania się do życiowych zmian, na przykład po rozwodzie czy zmianie pracy. W tych sytuacjach reakcja trwa zazwyczaj przez krótki czas.

Dystymia nie powinna być również mylona z depresyjnym efektem długotrwałego nadużywania substancji, zwłaszcza alkoholizmu. Czasami negatywny nastrój jest związany z odstawieniem używek lub silną chęcią ich ponownego wzięcia. Na początkowym etapie odwyku często pojawiają się poczucie winy, wstydu czy żalu. Są to normalne uczucia, jakie wynikają z pogodzenia się z konsekwencjami uzależnienia. Doświadczenie i zmierzenie się z tymi uczuciami jest ważne na wczesnym etapie poprawy.

Jakie są główne objawy dystymii?

Objawy dystymii często pokrywają się z objawami innych zaburzeń depresyjnych, ale mają zazwyczaj mniejsze natężenie. Objawy obejmują:
• uczucie beznadziei, smutku, pesymizm
• bezsenność lub nadmierną senność
• uczucie zmęczenia, które sprawia, że nawet łatwe zadania wydają się trudne do ukończenia
• poczucie braku wartości, winy lub ciągły samokrytycyzm
• trudności z koncentracją
• poirytowanie i frustracja
• niezdecydowanie

Jaka jest przyczyna dystymii?

Dystymia często pojawia się w rodzinach („przechodzi z pokolenia na pokolenie”) i jest bardziej powszechna u kobiet niż u mężczyzn. Nie można jej zapobiec, a objawy mogą pojawić się w dzieciństwie i trwać dalej w życiu dorosłym. Doświadczenie znacznej utraty w dzieciństwie, na przykład śmierci rodzica, jest związane ze zwiększonym rykiem ujawniającej się później dystymii.

Leczenie dystymii

Leki antydepresyjne mogą być bardo skuteczne w zmniejszaniu objawów dystymii. Rezultaty ich działania mogą być widoczne dopiero po kilku tygodniach, a dawkowanie może wymagać zmian w trakcie leczenia.

W leczeniu dystymii może być stosowana również terapia poznawczo-behawioralna (ang. cognitive-behavioral therapy, CBT) lub terapia interpersonalna, samodzielnie lub w połączeniu z leczeniem farmakologicznym. CBT pomaga osobom rozpoznać i kwestionować nieadaptacyjne myśli, które wpływają na przygnębienie, stać się zaangażowanym w przyjemne aktywności i nabyć umiejętności pozwalające na lepsze relacje z innymi ludźmi. Terapia interpersonalna pomaga rozwiązać problemy w relacjach przyglądając się przyczynom będącym podstawą obecnych wzorców zachowań.

Jaki wpływ na dystymię mają alkohol i narkotyki?

Zaburzenia nastroju, w tym również dystymia, występują w przypadku 30-40% osób zmagających się z uzależnieniem od substancji. Wśród osób cierpiących na zaburzenia nastroju jedna trzecia jest jednocześnie uzależniona. Są to najczęściej współwystępujące zaburzenia. Osoby z dystymią często próbują radzić sobie z negatywnym nastrojem pijąc alkohol lub używając narkotyków, co jednak przekłada się na powiększenie ich objawów. Nadużywanie substancji powoduje również zwiększone ryzyko pogarszania nastroju i funkcjonowania, może także prowadzić do samobójstwa. Wiele osób cierpiących na dystymię stosuje leki antydepresyjne równocześnie kontynuując picie alkoholu lub zażywanie narkotyków. W takich przypadkach leki mają mniejszy wpływ na objawy dystymii. Psychoterapia, taka jak CBT czy terapia interpersonalna, jest skuteczna w mniejszym stopniu, gdy osoby z dystymią nadużywają substancji.

W jaki sposób dystymia wpływa na leczenie uzależnienia?

Zdiagnozowanie dystymii może być utrudnione we wczesnych fazach abstynencji, ponieważ negatywne uczucia i przygnębienie są zauważalne prawie u każdej osoby w tym stadium. Z tego powodu osoby zmagające się z dystymią mogą funkcjonować bez właściwej diagnozy, a co za tym idzie bez leczenia. Nieleczona dystymia może prowadzić do większych trudności w czasie odwyku i przerwania leczenia. W niektórych przypadkach objawy dystymii mogą pojawić się później, po okresie abstynencji. Ryzyko powrotu do uzależnienia jest często powiązane z nieleczoną dystymią na zaawansowanych etapach leczenia odwykowego.

Leczenie dystymii współwystępującej z uzależnieniem od substancji

Nieleczona dystymia zwiększa ryzyko u osób wychodzących z uzależnienia, a zatem ważne jest, aby zaburzenie to zostało zdiagnozowane i objęte terapią. Równocześnie należy zaznaczyć, że leczenie dystymii z pominięciem interwencji skierowanej na uzależnienie od substancji jest w mniejszym stopniu skuteczne. Z tego powodu połączenie leczenia obu zaburzeń jest najlepszym rozwiązaniem. Polepszy to nastrój i zmniejszy szansę powrotu do uzależnienia. Osoby wychodzące z uzależnienia często czują się stygmatyzowane z powodu dystymii. Należy jednak pamiętać, że oba zaburzenia mają charakter chroniczny, co nie jest spowodowane problemem z silną wolą, charakterem czy hartem ducha. Osoby cierpiące na dystymię mogą skorzystać na udziale w grupach wsparcia i kontakcie z innymi osobami zmagającymi się ze współwystępowaniem obu zaburzeń.


Tłumaczenie: Joanna Lichoń.
Źródło: © 2008 by Hazelden Foundation. All rights reserved. Duplicating this material for personal or group use is permissible.

Udostępnij