Psychologia to fascynujący dział nauki. Dotyka życia nas wszystkich i wcześniej czy później zetkniemy się z nią w trakcie szukania pracy, przeglądania kolorowych czasopism czy rozwiązywania osobistych problemów. Niejeden maturzysta marzy o jej studiowaniu, jednak w rzeczywistości niewiele o niej wiemy.
Ludzie mają różne pomysły na temat tego, czym jest ta dziedzina, kto chodzi do psychologa i czym właściwie zajmują się psychologowie. Jeśli ktoś ma ochotę zainteresować się psychologią, to na początek warto znać o niej choćby podstawowe fakty.
Czym jest psychologia?
Psychologia, chociaż z języka greckiego znaczy tyle co nauka o duszy, jest dziedziną nauki, a nie wróżbiarstwa, sztuką spekulacji czy wymysłem hippisów. Jej początków można się doszukiwać już w starożytności w pracach filozofów i medyków. Początki naukowej psychologii datuje się na wiek XIX, kiedy w Niemczech powstało pierwsze laboratorium psychologiczne, w którym badano najprostsze mechanizmy uczenia się. Najogólniej mówiąc, psychologia zajmuje się opisywaniem i wyjaśnianiem psychiki oraz ludzkiego zachowania. Wszystko po to, żeby pomagać i poprawiać jakość życia. Studia wyższe dają świeżo upieczonym absolwentom bogatą wiedzę, którą twórczo wykorzystują w praktyce.
Co robią psychologowie?
Chociaż wiele osób wyobraża sobie psychologa jako człowieka siedzącego bezczynnie w długim swetrze w rogowych okularach na nosie, psychologowie zajmują się bardziej dynamicznymi sprawami. Istnieje bardzo wiele dziedzin psychologii. Dyscyplina ta ciągle się rozwija – pojawiają się nowe działy takie jak na przykład psychoneuroimmunologia, czyli nauka o wpływie psychiki na odporność organizmu. Tradycyjnie, psychologowie pracują w ośrodkach zdrowia i służb publicznych (m. in. policja, sądownictwo, służba więzienna), szpitalach, szkolnictwie i poradniach, gdzie przeprowadzają diagnozy, zajmują się udzielaniem wsparcia pacjentom oraz pomocą w rozwiązywaniu ich problemów. Inną działką jest coaching, którym trudnią się psychologowie-trenerzy dbający o rozwój, budowanie osobistego potencjału i rozbudowywanie kompetencji w kontaktach z ludźmi osób zdrowych. Psychologom nieobcy jest również świat wielkich korporacji, ponieważ w każdej tego typu firmie niezbędny okazuje się psycholog organizacji. Osoba taka rekrutuje kandydatów na pracowników, szkoli kadry w nowych umiejętnościach psychologicznych lub para się doradztwem personalnym i organizacyjnym. Także w agencjach reklamowych wykorzystuje się wiedzę związaną z kreowaniem marek i psychologii konsumentów. Psychologów można spotkać nawet na misjach wojskowych w Afganistanie i innych krajach, w których prowadzone są interwencje militarne. Zajmują się tam interwencją kryzysową, czyli udzielaniem wsparcia żołnierzom w sytuacjach bezpośrednio zagrażających ich życiu. Poza tym, kto nie pamięta pierwszych sukcesów Adama Małysza, kiedy współpracował ze słynnym psychologiem sportu, Janem Blecharzem?
Jak wybrać specjalistę?
Istnieje mnóstwo działów psychologii, dlatego też ludzie z najróżniejszych powodów zasięgają tego typu pomocy. Mitem jest, że do psychologa udają się jedynie osoby bardzo ciężko chore czy takie, z którymi nie ma w ogóle kontaktu. W zależności od potrzeby, do psychologów można przejść się z całą gamą problemów, począwszy od tych związanych z wychowywaniem dzieci, poprzez chęć podniesienia samooceny, a skończywszy na badaniach rynku. Psychologowie zwykle specjalizują się w jednej z tych gałęzi psychologii uczestnicząc w licznych kursach, szkoleniach, studiach podyplomowych czy szkołach terapeutycznych. Dlatego szukając specjalisty warto wiedzieć lub dopytać, jakiego rodzaju problemami dokładnie się zajmuje, czy jest odpowiednio wykształcony, jakie ma doświadczenie w danej dziedzinie i czy nie wykracza przypadkiem poza swoje umiejętności.
Psycholog, psychiatra, psychoterapeuta – różnice?
Na koniec – ważne rozróżnienie. Wiele osób myli trzy zawody: psychologa, psychiatry i psychoterapeuty. Psycholog to osoba, która skończyła studia psychologiczne. Psychoterapeutami zwykle zostają psychologowie i absolwenci pokrewnych kierunków (m. in. pedagodzy, lekarze) po ukończeniu kilkuletniej szkoły psychoterapii. Psychoterapia to także bardzo szeroka dziedzina, więc trzeba pamiętać, że w jej obrębie istnieje wiele odłamów. Psychoterapeuci zajmują się zwykle wybraną grupą problemów dotyczących psychiki, na przykład terapią par, rodzin, określonego rodzaju grupy zaburzeń czy uzależnień. W Polsce psychologowie i psychoterapeuci (o ile nie są lekarzami) nie mają prawa do wypisywania recept. Natomiast psychiatra to absolwent medycyny, który ukończył specjalizację z psychiatrii i ma szeroką wiedzę na temat chorób psychicznych oraz zastosowania leków psychotropowych.
Może teraz pewne mity na temat psychologii zaczną upadać, a ktoś, kto od dawna myślał o wizycie u psychologa, ale odkładał ją z obawy o posądzenie go o dziwactwo, w końcu się na nią zdecyduje?
Autor: Monika Stankiewicz, psycholog, certyfikowany psychoterapeuta poznawczo-behawioralny
