W przypadku depresji poporodowej uczucia smutku i lęku mogą być skrajnie silne oraz mogą zaburzać zdolność kobiety do zajmowania się rodziną i dbania o siebie.
Czym jest depresja poporodowa?
Depresja poporodowa jest zaburzeniem nastroju, które dotyka niektóre kobiety tuż po narodzinach dziecka. Kobiety odczuwają wówczas niezwykle silny smutek, lęk oraz mają poczucie skrajnego wyczerpania. Może to utrudniać im wypełnianie codziennych zadań związanych z dbaniem o siebie i innych.
Co powoduje depresję poporodową?
Depresji poporodowej nie można przypisać jednej przyczynie. Najprawdopodobniej jest wywoływana przez kombinację różnych czynników psychicznych i fizycznych. Co jednak należy podkreślić – depresja ta nie występuje z powodu jakichkolwiek działań (lub ich braku) młodej matki.
Po porodzie poziom hormonów (estrogenu i progesteronu) w ciele kobiety nagle spada. Prowadzi to do chemicznych zmian w mózgu, które mogą wyzwolić huśtawki nastrojów. Ponadto wiele matek nie ma możliwości odpocząć na tyle, na ile potrzebują, by w pełni dojść do siebie po porodzie. Nieustanny brak snu może prowadzić do fizycznego dyskomfortu i wyczerpania, które zaś mogą przyczynić się do wystąpienia symptomów depresji poporodowej.
Jakie są symptomy depresji poporodowej?
Niektóre z najczęstszych objawów obejmują:
- poczucie smutku, beznadziei, pustki i przytłoczenia;
- częstsze niż zazwyczaj wybuchy płaczu lub płacz bez konkretnego powodu;
- zamartwianie się lub ogólne poczucie lęku;
- huśtawki nastrojów, poirytowanie, nerwowość;
- nadmierną senność lub bezsenność i niemożność zaśnięcia nawet, gdy dziecko śpi;
- trudności z koncentracją, zapamiętywaniem szczegółów i podejmowaniem decyzji;
- poczucie złości i buntu;
- utratę zainteresowania czynnościami, które z reguły są przyjemne;
- doświadczanie fizycznego bólu, np. częste bóle głowy, mięśni, problemy żołądkowe;
- niedojadanie lub przejadanie się;
- wycofanie z życia towarzyskiego, unikanie rodziny i przyjaciół;
- trudności z wykształceniem emocjonalnego przywiązania do dziecka oraz utworzeniem więzi;
- nieustanne powątpiewanie we własną zdolność właściwego zaopiekowania się dzieckiem;
- myślenie o zranieniu siebie lub dziecka.
Jak kobieta może rozpoznać, że cierpi na depresję poporodową?
Jedynie profesjonalista może zdiagnozować depresję poporodową. Ponieważ symptomy są bardzo różnorodne i mogą różnić się w zależności od przypadku, tylko lekarz może pomóc pacjentce określić, czy objawy, których doświadcza manifestują depresję poporodową czy może inną jednostkę chorobową. Niemniej jednak kobiety zauważające u siebie występowanie jakichkolwiek symptomów sugerujących depresję, powinny natychmiast zwrócić się o pomoc do lekarza, psychologa lub terapeuty.
W jaki sposób depresja poporodowa różni się od „baby blues”?
„Baby blues” to termin ukuty dla określenia uczyć nieszczęścia, zmartwienia i zmęczenia, których wiele kobiet doświadcza po porodzie. Nowo narodzone dzieci wymagają wiele uwagi, a opieka nad nimi stanowi nie lada wyzwanie. Normalnym jest zatem, że matki martwią się lub czują zmęczone. Baby blues, który dotyka do 80% matek, obejmuje jednak uczucia, które są raczej łagodne, trwa tydzień – dwa oraz samoczynnie mija.
W przypadku depresji poporodowej uczucia smutku i lęku mogą być ekstremalnie silne oraz często wpływają na zdolność kobiety do dbania o siebie i rodzinę oraz wykonywania podstawowych, codziennych czynności. Ze względu na intensywność objawów depresja poporodowa zazwyczaj wymaga leczenia. Stan ten, który dotyczy blisko 15 % kobiet po porodzie, może pojawić się krótko przed lub w każdej chwili po narodzinach dziecka. Najczęściej zaczyna się pomiędzy pierwszym tygodniem a upływem miesiąca od porodu.
Czy niektóre kobiety są bardziej podatne na wystąpienie depresji poporodowej?
Niektóre kobiety są bardziej narażone na wystąpienie depresji poporodowej, ponieważ dotyczy ich jeden lub więcej czynników ryzyka, takich jak:
- objawy depresji podczas lub po poprzedniej ciąży;
- wcześniejsze doświadczenie depresji lub zaburzeń dwubiegunowych w jakimkolwiek okresie życia;
- członek rodziny, u którego zdiagnozowano depresję lub inne zaburzenie psychiczne;
- silnie stresujące wydarzenie mające miejsce podczas ciąży lub krótko po narodzinach dziecka, np. utrata pracy, śmierć bliskiej osoby, przemoc domowa lub poważna choroba;
- medyczne komplikacje mające miejsce podczas porodu, np. przedwczesne rozwiązanie lub narodziny chorego dziecka;
- niejednoznaczne uczucia dotycząc ciąży, fakt czy była planowana czy nie;
- brak silnego emocjonalnego wsparcia ze strony partnera, rodziny czy przyjaciół;
- problemy związane z uzależnieniami.
Depresja poporodowa może dotknąć każdą kobietę – niezależnie od wieku, pochodzenia czy statusu ekonomicznego.
W jaki sposób leczy się depresję poporodową?
Istnieją skuteczne metody leczenia depresji poporodowej. Lekarz może pomóc wybrać najlepszą metody w zależności od przypadku. Przykładowe terapie obejmują:
- Doradztwo/terapia indywidualna – terapia ta obejmuje rozmowę z profesjonalnym terapeutą (psychologiem, psychiatrą lub też doradcą czy pracownikiem społecznym). Dwa rodzaje doradztwa okazują się być szczególnie skuteczne w leczeniu depresji poporodowej:
- Terapia poznawczo – behawioralna – która pomaga ludziom rozpoznawać oraz zmieniać negatywne myśli i zachowania; oraz
- Terapia interpersonalna – która pomaga zrozumieć oraz pracować na problematycznych relacjach międzyludzkich.
- Środki farmakologiczne – antydepresanty oddziałują na procesy chemiczne zachodzące w mózgu i wpływające na regulację nastroju. Wiele środków antydepresyjnych należy stosować kilka tygodni zanim zaczną w pełni działać. Choć ogólnie uważa się, iż stosowanie lekarstw tego typu jest bezpieczne w okresie karmienia piersią, to jednak zawsze należy najpierw skonsultować się z lekarzem i omówić możliwe zagrożenia dla matki i dziecka.
Powyższe metody leczenia mogą być stosowane osobno lub jednocześnie.
A co jeśli depresja poporodowa pozostanie nieleczona?
Bez leczenia depresja poporodowa może trwać miesiące a nawet lata. Poza negatywnym wpływem na zdrowie matki, może ona także zakłócać jej zdolność do nawiązania więzi z dzieckiem oraz zapewnienia mu właściwej opieki, a także może wywołać u dziecka problemy ze snem, odżywianiem oraz zachowaniem, gdy będzie starsze.
Jak rodzina i przyjaciele mogą pomóc?
Członkowie rodziny oraz przyjaciele mogą jako pierwsi dostrzec symptomy depresji poporodowej u świeżo upieczonej mamy. Mogą zachęcić ją do rozmowy z doradcą/terapeutą, zapewnić emocjonalne wsparcie oraz wspomóc w codziennych obowiązkach – opiece nad dzieckiem czy dbaniu o dom.
Tłumaczenie: Joanna Romanowska
