Żyjąc z niepewnością, czyli „A co, jeśli to akurat mój samolot się rozbije?!”

Martwisz się, że zostaniesz zarażony w czasie korzystania z transportu publicznego? Martwisz się, że mógłbyś wydać wszystkie swoje pieniądze? Martwisz się, że samolot którym lecisz, może się rozbić? Boisz się, że będziesz brał udział w ataku terrorystycznym, podróżując po Europie? Czy rozwodzisz się każdej nocy nad faktem, czy twój partner mógłby cię opuścić? Co te wszystkie obawy i zmartwienia mają ze sobą wspólnego? Jest to nietolerancja dla niepewności. W każdym przypadku mogłeś rozważać prawdopodobieństwo, że się wydarzą.

Jakie jest prawdopodobieństwo bycia zabitym przez terrorystę? Prawie zerowe. Jakie jest prawdopodobieństwo wypadku lotniczego? Prawie zerowe. A tego, że stracisz wszystkie swoje pieniądze w sklepie? Prawie zerowe. Ale wtedy powiesz: „Tak, ale to mogło się zdarzyć!!”

„Prawdopodobieństwo” kontra „możliwość”

Trudność, z jaką się borykasz, polega na tym, że próbujesz uzyskać pewność w niepewnym świecie. Zamiast myśleć o tym w kontekście prawdopodobieństw, myślisz o możliwościach. Niemożliwością jest wykluczenie możliwości. Zawsze istnieje szansa, że możesz zostać zarażony, stracić wszystkie pieniądze, zostać zabitym przez terrorystę, itd. Wszystko jest możliwe. Wykluczenie możliwości jest niemożliwe.

Jedynymi oświadczeniami, które są koniecznie prawdziwe, lub pewne, są te „prawdziwe z definicji” lub „prawdziwe na podstawie logicznego wnioskowania”. Na przykład, „Jeżeli A>B i B>C, to wynika z tego, że A>C”. Ale w prawdziwym świecie pełnym wydarzeń i obiektów nie możemy powiedzieć, że samolot przyleci bezpiecznie z całkowitą pewnością. To zawsze jest możliwe. Ale pytanie powinno brzmieć: „Czy jest to prawdopodobne?”

Zrównywanie niepewności ze złym rezultatem: „Niepewne czyli zagrażające!”

Martwiąc się, jesteś bardziej narażony na spostrzeganie niepewności jako łączącej się ze złym wynikiem/ zagrożeniem. Twoje myślenie może przypominać poniższe frazy:

  • Nie mogę być pewien
  • Mogłem być jednym z nich
  • To jest niedopuszczalne
  • Powinienem się o to martwić

Niepewność niekoniecznie musi wiązać się z negatywnym rezultatem i zagrożeniem. Jest to jeden z możliwych – pośród tych neutralnych, dobrych i genialnych rezultatów. Tak, samolot mógłby się rozbić, ale „mógłby się rozbić” nie jest jednoznaczne z „rozbije się”. Rozważmy inną niepewność. Mógłbym kupić kupon w Lotto i mieć nadzieję, że wygram. Jest to możliwe. Mogę nawet czuć szczęście. Jednak wiem również, że moje szanse na wygraną są jak 1 do 45 milionów.

Już zaakceptowałeś niepewność

Dobrą wiadomością jest fakt, że właśnie zaakceptowałeś niepewność. Idziesz ulicą, wsiadasz do samochodu, jesz w restauracji, kupujesz produkty, podróżujesz, zaczynasz rozmowy, pytasz o rady. W każdym przypadku nie masz pewności, co się wydarzy, ale akceptujesz tę niejasność. Jeśli będziesz spodziewał się niepewności we wszystkim, zamarzniesz w swojej pozycji.

Wypróbuj ten eksperyment: Pomyśl o wszystkich rzeczach, jakie planujesz robić dzisiaj i zadaj sobie pytanie: czy masz całkowitą pewność, co do tych zachowań? Pomimo niepewności, podejmiesz się wykonania tych czynności. Zaryzykujesz.

 Odrzucanie stopy podstawowej

Nie ma sposobu, w jaki możesz zdobyć całkowitą pewność co do wydarzeń zachodzących w rzeczywistości. Nie żyjesz w świecie logicznych sylogizmów. A zatem, jak powinniśmy patrzeć na prawdopodobieństwa? Jednym ze sposobów jest myślenie o stopie podstawowej. Jest to częstotliwość pojawienia się w populacji. Załóżmy, że boli cię głowa. Jeśli jesteś podatny na lęk o stan zdrowia, mógłbyś skłonić się ku wnioskowi: „Mam raka mózgu”. Oczywiście, jest to możliwe, a także możliwością jest, że mógłbyś mieć nowotwór bez objawu, jakim jest ból głowy. Pytanie powinno brzmieć: „Jaki procent ludzi cierpi na ból głowy?” i  „Jaki procent ludzi ma raka mózgu?” i „Jaki procent ludzi chorych na raka mózgu ma również ból głowy?”. Znasz kogoś, kogo NIGDY nie bolała głowa?  Jeżeli każdego to kiedyś spotyka, a guzy mózgu są rzadkie, to możliwość, że twój ból głowy jest nowotworem jest bardzo niskie.

Ignorujemy stopy podstawowe, kiedy próbujemy doświadczyć pewności. Na przykład, możesz bać się, że samolot się rozbije, ale statystyki pokazują, że transport lotniczy jest najbezpieczniejszym sposobem długodystansowych podróży i staje się coraz bezpieczniejszy.

Zatem, załóżmy, że chcesz dalej poruszać się w rzeczywistości – świecie niepewności. Nie zamierzasz żyć w jak „Groundhog Day”, a więc mając pewność, co wydarzy się każdego dnia. Faktem jest, że jeśli miałbyś całkowitą pewność o wszystkim, to pojawiłby ci się inny problem – nuda. Pomyśl o prawdopodobieństwie i niepewności jako neutralnej, myśl o wszystkich niepewnościach i akceptuj stopy podstawowe.

 

Źródło: https://www.psychologytoday.com/blog/anxiety-files/201703/living-uncertainty

Tłum: Nina Prucnal

 

 

Udostępnij