zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne a obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości. Czym się różnią?

Diagnozy zaburzenie obsesyjno-kompulsywne i obsesyjno-kompulsywne zaburzenie osobowości mogą brzmieć podobnie, jednak w istocie są to dwie różne przypadłości.

OCD a OCPD

Ich nazwy brzmią bardzo podobnie: OCD (zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, skrót od angielskiego obsessive-compulsive disorder) i OCPD (obsesyjno-kompulsywne zaburzenie osobowości, skrót od angielskiego obsessive-compulsive personality disorder). Są to jednak dwie zupełnie różne dolegliwości, a każda posiada własne objawy i plany leczenia. Dobrą wiadomością dla osób dotkniętych którąkolwiek z nich jest to, że przy odpowiedniej terapii, mogą zostać dobrze opanowane – do stopnia, w którym ich zakłócający wpływ na życie osoby jest zminimalizowany.

Chociaż niektórzy mogą mieć problem z rozróżnieniem zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego od obsesyjno-kompulsywnego zaburzenia osobowości po samej nazwie, są one całkiem różne pod względem swojej natury – mówi Simon Rego, doktor psychologii, główny psycholog w Centrum Medycznym Montefiore oraz profesor nadzwyczajny psychiatrii i nauk behawioralnych na Uniwersytecie Medycznym im. Alberta Einsteina w Nowym Yorku.

Jeśli chodzi o zaburzenie obsesyjno-kompulsywne (OCD), rozpowszechnienie w ciągu całego życia wynosi 2.5%, jak wyjaśnia dr Rego. Szacuje się, że około 2 do 8%  ludzi ma obsesyjno-kompulsywne zaburzenie osobowości (OCPD) i prawdopodobnie jest ono dwa razy częstsze u mężczyzn niż u kobiet. Ponadto, wiele osób przejawia niektóre typowe cechy i zachowania OCPD, takie jak samoograniczający perfekcjonizm i sztywność, jednak nie mają one w pełni zdiagnozowanego obsesyjno-kompulsywnego zaburzenia osobowości.

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne: charakterystyka

Osoba z zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym ma częste, niepokojące myśli (obsesje), które stara się kontrolować poprzez powtarzanie określonych zachowań (kompulsje). Obsesje powodują dużą ilość lęku, gdyż są one nie tylko natrętne i niechciane, ale także powracające, jak mówi dr Rego. – Ludzie z OCD zrobią wszystko, by walczyć z obsesjami lub przed nimi uciec, i dlatego uciekają się do daleko sięgających kompulsji i unikania – wyjaśnia.

Osoby dotknięte zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym są świadome, że ich obsesje są nieracjonalne i mogą czuć się dręczone zarówno przez swoje obsesje jak i kompulsywne zachowania. OCD zwykle zaczyna rozwijać się w późnym dzieciństwie lub okresie adolescencji. Objawy mogą nasilać się i ustępować; czasami jest lepiej, a czasem gorzej. – Nie jest typowe, by OCD zaczęło się później w życiu – mówi dr Rego. – ale nieleczona przypadłość staje się chroniczna lub się pogarsza.

– Zaburzenie obsesyjno-kompulsywne bywa trapiące, ponieważ osoba może zdawać sobie sprawę, że objawy pogarszają jej życie, ale wciąż czuje się zmuszona wykonywać swoje kompulsje – mówi doktor Scott Krakower, zastępca dyrektora jednostki Psychiatrii w szpitalu Zucker Hillside Hospital w Glen Oaks w Nowym Yorku.

– Na przykład, ktoś z obsesjami na temat zarazków i brudu może wykonywać niechciane rytuały, aby pozostać czystym – mówi. – W końcu może się to pogorszyć aż do momentu, kiedy zaczyna wpływać na relacje interpersonalne i inne sfery funkcjonowania.

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) są powszechnie używane w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego. Najefektywniejszą formą psychoterapii jest rodzaj terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) zwany ekspozycją z powstrzymaniem reakcji (ERP). Tak twierdzi doktor Anthony Pinto, dyrektor Centrum OCD Northwell Health znajdującego się w Zucker Hillside Hospital. – w tej formie terapii, pacjent ściśle współpracuje z terapeutą, stopniowo zbliżając się do sytuacji, która pacjenta przeraża. Później pacjent uczy się radzić sobie z lękiem bez polegania na kompulsjach czy unikaniu – mówi dr Pinto Przykładem jest dotykanie powierzchni w publicznej toalecie bez późniejszego umycia rąk.

Celem terapii nie jest ograniczenie natrętnych myśli, ale nauczenie się bycia na nie otwartym i niereagowania na nie lękiem. Zarówno podczas sesji, jak i zadań do wykonania w domu, osoba uczy się zauważać i przyjmować do wiadomości natrętne myśli bez odpowiadania na nie kompulsjami, a poprzez ten proces odzyskuje kontrolę nad własnym życiem, gdyż jej codzienna rutyna i funkcjonowanie nie są już zaburzone.

Obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości: charakterytyska

Jednostki z obsesyjno-kompulsywnym zaburzeniem osobowości mają skłonność do myślenia, że ich sposób postępowania jest „prawidłowy i najlepszy”, są także zafiksowane na punkcie przestrzegania ustalonych procedur i rutyny w pracy czy życiu codziennym, nawet gdy owa rutyna jest nieskuteczna. Osoby te bywają zwykle nadmiernie kontrolujące wobec swojego otoczenia czy relacji, chcąc, aby inni podporządkowali się ustalonym przez nie surowym regułom.

  Na to zaburzenie osobowości składają się nieadaptacyjne cechy i zachowania, takie jak perfekcjonizm, utrudniający kończenie zadań, sztywne przestrzeganie kodeksu moralnego i etycznego, zachowania związane z gromadzeniem oraz nadmierna fiksacja na punkcie list i zasad. Osoba z OCPD posiada wszechogarniającą potrzebę porządku, silne poczucie „tego, jak rzeczy powinny być robione” i sztywność w kwestii przestrzegania zasad – mówi dr Rego. – Osoba ta wierzy, że istnieje pewien „prawidłowy sposób” robienia rzeczy, i w ten właśnie sposób należy postępować, nawet za cenę związków. 

– Osoba z obsesyjno-kompulsywnym zaburzeniem osobowości może odnieść sukces w życiu zawodowym. Jej perfekcjonizm utrzymuje ją na wysokim poziomie – tłumaczy dr Rego. – Jednakże dla innych ludzi praca czy życie z osobą z OCPD może być trudne z powodu tego, jak ona funkcjonuje.

– Jednostka z OCPD jest zaabsorbowana perfekcjonizmem kosztem otwartości, elastyczności i wydajności – mówi dr Krakower.

Na leczenie obsesyjno-kompulsywnego zaburzenia osobowości może składać się połączenie psychoterapii, leków i technik mindfullness. Leki SSRI mają szansę być pomocne, gdyż mogą sprawić, że osoba poczuje się mniej zaniepokojona i przytłoczona przez drobne sprawy.

Terapia poznawczo-behawioralna może być skuteczna w leczeniu OCPD, ponieważ skupia się ona na kwestii dążenia jednostki do perfekcjonizmu i sztywności w myśleniu oraz pomaga zwrócić uwagę na stres, który powoduje potrzebę bycia idealnym i zorganizowanym. – Pomaga osobie rozpoznać utrapienie, które napędza jej chęć bycia idealną i zorganizowaną – mówi dr Rego.

Terapia poznawczo-behawioralna pomaga także rozpoznać nieosiągalne standardy i sztywne reguły, według których osoba żyje oraz zrozumieć, jak te rzeczy stają na przeszkodzie – mówi dr Pinto. – Pracuję z pacjentami nad testowaniem tych standardów i reguł, aby mogli wyrobić sobie bardziej elastyczne i skuteczne sposoby na życie. W tym procesie mamy także na celu zmniejszenie samokrytycyzmu oraz przesunięcie tego, według czego osoba ocenia samą siebie na inne sfery życia, niż same osiągnięcia.

Źródło: https://www.psycom.net/ocd-vs-ocpd

Tłum. Karolina Stachoń

Udostępnij