„Czy na pewno nikogo nie potrąciłem” – czym jest OCD z przewagą myśli obsesyjnych?

 OCD z przewagą myśli obsesyjnych: objawy i leczenie

Niektórzy ludzie mogą cierpieć na „zaburzenie obsesyjno-kompulsywne z przewagą myśli obsesyjnych” (czasami zwane „Pure O” – „czyste O [obsesje], nazywane tu OCD z przewagą myśli obsesyjnych), doświadczając obsesji bez obserwowalnych kompulsji. Obsesje te manifestują się jako natarczywe, niechciane myśli, impulsy lub „obrazy mentalne” popełniania czynu uważanego za szkodliwy, brutalny, niemoralny, seksualnie niestosowny lub świętokradczy. Dla osób cierpiących na OCD z przewagą myśli obsesyjnych myśli te są przerażające i wiążą się z ogromnym napięciem, ponieważ są sprzeczne z ich wartościami i wierzeniami.

Objawy

Objawy OCD z przewagą myśli obsesyjnych różnią się w zależności od osoby. Niektóre przykłady powszechnych obsesji obserwowane w przypadku OCD z przewagą myśli obsesyjnych to:

  • powracające natarczywe myśli lub obrazy mentalne dotyczące fizycznej napaści lub zabicia małżonka, rodzica, dziecka, siebie, przyjaciół lub innych ludzi (czasami zwane z angielskiego „Harm OCD”)
  • powtarzające się obawy dotyczące przejechania przechodnia podczas jazdy samochodem (tak zwane z angielskiego „hit and run OCD”)
  • obawa, że przypadkowo spowoduje się szkodę innym ludziom (np. spalenie domu, nieumyślne otrucie innych, niechcący narazi się innych na działanie toksycznych chemikaliów)
  • uporczywy niepokój dotyczący molestowania dziecka (zwane z angielskiego „pedophile OCD”)
  • powracające obawy przed byciem homoseksualistą w przypadku, gdy dana osoba posiada orientację heteroseksualą (zwane z angielskiego „Gay OCD”, „Sexual Orientation OCD”, „Homosexual OCD” lub „HOCD”)
  • nadmierny niepokój, że nie kocha się swojego partnera lub jest się w związku z niewłaściwą osobą (zwane z angielskiego „relationship OCD” lub „ROCD”)
  • powtarzające się myśli, że napisało się lub powiedziało coś niestosownego, np przeklinanie na pracodawcę lub napisanie pełnych nienawiści listów do przyjaciela
  • natarczywe myśli lub obrazy mentalne, które postrzegane są jako grzeszne, świętokradcze lub bluźniercze takie jak czczenie szatana lub uprawianie seksu z Chrystusem
  • powtarzające się obawy przed grzeszeniem lub życiem (myśleniem) niezgodnym z wyznawanymi wartościami religijnymi, moralnymi lub etycznymi
  • ciągłe myślenie o łagodnych dolegliwościach somatycznych dotyczących oddychania, przełykania, mrugania, dzwonienia w uszach, trawienia, doznań z konkretnych części ciała itp. (czasami zwane z angielskiego „sensorimotor OCD” lub „somatic OCD”)
  • powracające myśli kwestionujące naturę własnego Ja lub rzeczywistości (zwane z angielskiego „existential OCD”)

Należy zaznaczyć, że termin “Pure-O” jest w pewnym stopniu nazwą niewłaściwą. Na pierwszy rzut oka może wydawać się, że osoby te cierpią na obsesje bez kompulsji, jednak wnikliwa analiza prawie zawsze ujawnia wiele zachowań kompulsywnych, unikanie, poszukiwanie zapewnień i „mentalne kompulsje”. Te zachowania nie są tak łatwo dostrzegalne jak inne symptomy OCD np.: mycie rąk, sprawdzanie zamków, ale są kompulsywną odpowiedzą na niechciane obsesje.

Przykłady kompulsji obecnych w przypadku OCD z przewagą myśli obsesyjnych:

  • unikanie sytuacji, w których istnieje obawa pojawienia się niechcianych myśli
  • powtarzające się prośby o zapewnienie, że osoba nie popełniła/nie popełni czynności postrzeganej jaką „złą”
  • kompulsywne sprawdzanie ciała w poszukiwaniu dowodów, że nie pociągają jej ludzie, których uważa za nieodpowiednich (zwłaszcza w przypadku POCD, HOCD i ROCD)
  • ciche modlenie się lub powtarzanie pewnych fraz w celu zneutralizowania myśli postrzeganych jako grzeszne, niemoralne, świętokradcze
  • przesądne zachowania, które zapewniają, że złe rzeczy się nie przydarzą (np. liczenie, pukanie w drewno)
  • przyznawanie się do posiadania nieakceptowanych przez siebie myśli nawet do zupełnie obcych ludzi
  • ruminowanie obsesji, aby udowodnić sobie że nie zrobiło się niczego złego lub nie zrobi się tego w przyszłości

Leczenie

Przez wiele lat sądzono, że nie można sobie poradzić z OCD z przewagą myśli obsesyjnych ponieważ występują jedynie myśli, a nie zachowania, które można by leczyć. Jednakże, specyficzny typ terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) znanej jako ekspozycja i zapobieganie reakcji (ang. Exposure and Response Prevention, ER-P) okazał się bardzo skutecznym sposobem leczenia OCD z przewagą myśli obsesyjnych. W trakcie terapii pacjenci uczą się jak bezpośrednio stawić czoła własnym obawom i proaktywnie kwestionować kompulsywne i unikające zachowania, których używali aby poradzić sobie z myślami. Inną niezwykle cenną techniką CBT jest poznawcza restrukturyzacja (ang. cognitive restructuring), podczas której pacjenci uczą się kwestionować słuszność niechcianych myśli, które ich dręczą.

Dodatkowo, rozwinięto wariant ER-P, który okazał się niezwykle skuteczny w leczeniu OCD z przewagą myśli obsesyjnych. Metoda ta, czasami zwana ekspozycją wyobrażeniową (ang. imaginal exposure) używa krótkich opowiadań opartych na obsesjach pacjenta. Te historie są nagrywane a następnie używane jako narzędzie terapii ER-P dzięki czemu pacjent może doświadczyć ekspozycji na sytuacje, które nie mogą pojawić się w tradycyjnym ER-P (na przykład zamordowanie współmałżonka, molestowanie dziecka). Łącząc tę technikę ze standardowym ER-P w przypadku wspomnianych kompulsji oraz inne techniki poznawczo-behawioralne można w znacznym stopniu zmniejszyć częstotliwość i wielkość natarczywych obsesji, jak również wrażliwość osoby na myśli i obrazy mentalne doświadczane w OCD z przewagą myśli obsesyjnych.

Jednym z najbardziej skutecznych osiągnięć terapii CBT w leczeniu OCD z przewagą myśli obsesyjnych jest terapia poznawczo-behawioralna oparta na mindfulnessie / uważności (ang. Mindfulness-Based Cognitive-Behavioral Therapy). Głównym celem terapii jest nauka nieoceniającej akceptacji niekomfortowych doświadczeń psychologicznych. Z tej perspektywy, większość psychologicznego niepokoju wynika z próby kontroli i eliminacji dyskomfortu związanego z niechcianymi myślami, uczuciami, wrażeniami czy pragnieniami. Innymi słowy, nasz dyskomfort nie jest problemem – problemem są próby jego kontroli i eliminacji. Dla osoby cierpiącej na OCD z przewagą myśli obsesyjnych ostatecznym celem mindfulness jest rozwinięcie zdolności do bardziej dobrowolnego doświadczania niekomfortowych myśli, uczuć, wrażeń i pragnień, tak aby nie reagować unikaniem, poszukiwaniem zapewnienia czy mentalnymi rytuałami.

Źródło: http://www.ocdla.com/obsessionalOCD.html    tłum.: Joanna Lichoń

Udostępnij