Oznaki zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych u dzieci – czy moje dziecko może mieć OCD?

Czy ostatnio zaobserwowałeś, że twoje dziecko przejawia zachowania przypominające rytuały lub jest zaabsorbowane pewnymi myślami? Zauważasz, że codzienne czynności dziecka stały się szczególnie czasochłonne bądź różnią się od „normalnych” dziecięcych zachowań? Dla rodzica przyjęcie do wiadomości, że jego dziecko zachowuje się w sposób nietypowy lub wyraża niecodzienne myśli i obawy, może być trudne. Jest to jeszcze trudniejsze dla dziecka, które doświadcza takich objawów.

Dzieci z niezdiagnozowanymi zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi (ang. OCD – Obsessive-Compulsive Disorder) często mają opory przed ujawnieniem swoich objawów, ponieważ się ich wstydzą lub po prostu nie rozumieją, co się z nimi dzieje. Objawy OCD bywają podobne do objawów zaburzeń lękowych, ADHD i zaburzeń ze spektrum autyzmu, co może utrudniać diagnozę i wdrożenie właściwego leczenia. Na początek spróbujmy lepiej zrozumieć, czym OCD jest, a czym nie jest.

Jeśli kiedykolwiek zdarzyło ci się wpisać w wyszukiwarkę internetową pytania takie, jak: „Dlaczego moje dziecko obawia się zarazków?” lub „Czemu moje dziecko ciągle wszystko sprawdza i często przeprasza za to, co robi?”, przeczytaj poniższą listę częstych obsesji i kompulsji.

Częste obsesje:

  • silny lęk dziecka, że stanie się coś złego lub że zrobi ono coś niewłaściwego
  • obawa przed zarazkami, chorobą lub śmiercią
  • poczucie, że wszystko musi być „jak należy”
  • niechciane myśli/obrazy dotyczące krzywdzenia innych ludzi
  • niechciane myśli/obrazy natury seksualnej

Częste kompulsje:

  • nadmierne mycie/czyszczenie
  • wykonywanie czynności tak długo, aż zostanie wykonana „idealnie”, „jak należy” (dotykanie, stukanie, powtarzanie czynności)
  • układanie i porządkowanie rzeczy
  • nadmierne sprawdzanie (np. „czy drzwi są zamknięte?”)
  • nadmierne modlenie się i powtarzanie w myśli
  • uznawanie niektórych aktywności lub liczb za szczęśliwe/pechowe
  • nadmierna potrzeba otrzymywania zapewnień („czy jestem chory?”, „czy wszystko będzie dobrze?”)
  • proszenie rodziców o powtarzanie czynności

Istotne jest, że obsesje mogą pojawić się wcześniej niż ich fizyczna oznaka w postaci zachowań kompulsywnych. Dobrym tego przykładem może być dziecko, które ma obsesyjne myśli na temat zarazków i martwi się, że zachoruje lub umrze. Kompulsje, których dziecko użyje do walki z natrętnymi myślami i lękami to na przykład nadmierne mycie rąk, unikanie „brudnych” miejsc lub trzymanie się z dala od osób, które uważa za „brudne”. Innym przykładem może być dziecko, które podczas odrabiania pracy domowej przepisuje i poprawia wciąż litery, dopóki nie będą wyglądały „jak należy” albo dopóki „zła” myśl, która im towarzyszyła nie zostanie zastąpiona przez „dobrą” myśl.

Jeśli powyższe przykłady brzmią dla ciebie znajomo, rozważ przeprowadzenie rozmowy ze swoim dzieckiem. Stwórz przestrzeń do dyskusji o niepokojach i zachowaniach dziecka, tak, by czuło się ono bezpiecznie opowiadając o swoich objawach. Międzynarodowa Fundacja OCD (IOCDF – International OCD Foundation) proponuje następujące przykłady sposobów rozpoczęcia rozmowy z dzieckiem:

„Wydajesz się zmartwiony/zamyślony. Powiesz mi, co cię trapi?”

„Każdy czasem się czymś martwi. Możesz opowiedzieć mi o swoich zmartwieniach.”

„Zauważyliśmy, że wciąż powtarzasz tę samą czynność – czy wiesz, że to robisz? Obawiasz się, że stanie się coś złego? Czy jesteś w stanie spróbować zrobić to tylko raz? Co się wtedy stanie? Czy to po prostu nie wydaje się w porządku?”

Poprzez zrozumienie obsesyjnych i kompulsywnych zachowań dziecka oraz tego, w jaki sposób wpływają one na jego codzienne funkcjonowanie, umożliwiamy mu nauczenie się radzenia sobie z tymi objawami przez całe życie. Ważne jest, by terapeuta, którego wybierzemy dla dziecka, w pełni rozumiał istotę zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i posiadał przygotowanie zawodowe niezbędne do poprowadzenia właściwej terapii. Z przeprowadzonych badań wynika, że najskuteczniejszą formą terapii dzieci, młodzieży i dorosłych z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi jest rodzaj terapii poznawczo-behawioralnej zwany ekspozycją i zapobieganiem reakcji (ang. ERP – Exposure and Response Prevention).

Zaledwie poniżej 1 proc. specjalistów z dziedziny zdrowia psychicznego (terapeutów, psychologów, psychiatrów i lekarzy) w Stanach Zjednoczonych jest przeszkolonych w stosowaniu ERP, dlatego pacjenci i ich rodziny są często skazani na nieskuteczne metody leczenia. Bardzo ważne jest, by terapia dzieci i młodzieży z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi była prowadzona przez wykształconego, kompetentnego terapeutę, specjalizującego się nie tylko w leczeniu OCD, ale również w terapii dzieci i młodzieży. Warto dokładnie zweryfikować kompetencje potencjalnego terapeuty, zanim umówimy dziecko na wizytę.

Tłumaczenie: Katarzyna Korzeniecka

Źródło: https://www.groundworkcounseling.com/ocd/signs-of-ocd-in-children-orlando-ocd-therapist-shares-information/

Udostępnij