nomofobia

Nomofobia: lęk przed życiem bez telefonu

Telefony komórkowe stały się nieodłączną częścią naszego życia. Nie służą już jedynie do komunikacji, ale stosowane są także jako narzędzie mediów społecznościowych, osobisty organizer,  środek do zakupów online, kalendarz, budzik czy bank mobilny. Chociaż jest to bez wątpienia bardzo przydatne urządzenie, niektórzy sądzą, że nadmierne poleganie na sprzętach elektronicznych może być formą uzależnienia behawioralnego.

W rzeczywistości termin nomofobia powstał dość niedawno, aby opisać strach przed byciem bez telefonu. Obejmuje to nie tylko utratę, zapomnienie czy uszkodzenie telefonu, ale także przebywanie bez jego bezpośredniego kontaktu. Stanowi to coraz większy problem na świecie, w którym bycie połączonym wydaje się być ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Kiedy człowiek straci swój telefon lub bateria się rozładuje, bądź osoba znajdzie się w miejscu bez zasięgu, może prowadzić to do uczucia stresu i niepokoju, a nawet strachu czy paniki.

Częste używanie telefonów komórkowych może powodować krótkotrwałe negatywne skutki, takie jak zwiększone rozproszenie uwagi. Mogą również wystąpić długotrwałe konsekwencje, na przykład zaostrzenie istniejących problemów ze zdrowiem psychicznym lub wystąpienie uzależnień behawioralnych.

Czym jest nomofobia?

Czy zdarzyło Ci się denerwować lub nawet spanikować, gdy nie mogłeś/aś znaleźć telefonu? Czy myśl o utknięciu w odosobnionym miejscu, bez połączenia z siecią komórkową napawa Cię lękiem? Jeśli tak, możesz przejawiać niektóre objawy nomofobii.

Nomofobia to skrócona forma angielskiego „no-mobile-phone phobia” (tłum. fobia braku telefonu). Termin ten po raz pierwszy został zaproponowany w badaniu z 2008 roku, zleconym przez UK Postal Office. W próbie ponad 2100 osób dorosłych wykazano, że 53% uczestników doświadczyło nomofobii. Stan ten charakteryzuje się uczuciem niepokoju, gdy ludzie tracą telefony, wyładowywuje się bateria lub nie ma zasięgu komórkowego.

Badanie wykazało, że ten strach może być tak silny, że wiele osób nigdy nie wyłącza telefonów, nawet w nocy lub w godzinach, w których nie będzie z nich korzysta. Na pytanie, dlaczego nigdy nie wyłączają telefonów, 55% wskazało potrzebę utrzymania kontaktu z rodziną i przyjaciółmi, 10% stwierdziło, że potrzebowali kontaktu ze względu na pracę, a 9% stwierdziło, że wyłączenie telefonów wywołuje u nich niepokój.

Być może to strach przed przegapieniem czegoś prowadzi do tak częstego sprawdzania telefonu, nawet gdy jesteśmy w trakcie robienia czegoś innego. Badanie wykazało, że ludzie często byli skłonni do przerwania czynności, aby odpowiedzieć na wiadomość. Większość osób (80%) byłaby skłonna odebrać komórkę podczas oglądania telewizji, 40% jedząc posiłek, a 18% będąc w łóżku z drugą osobą.

Jak częste jest to zjawisko?

Chociaż badania nad tym zjawiskiem są nadal ograniczone, wyniki sugerują, że nomofobia jest dość powszechna. Jedno z badań studentów z Indii wykazało, że ponad 22% uczestników wykazywało oznaki ciężkiej nomofobii. Około 60% badanych, miało umiarkowane objawy zaburzenia.

Symptomy

Fobia jest to rodzaj zaburzenia lękowego, które charakteryzuje się irracjonalnym lękiem przed określonym obiektem lub sytuacją. W tym przypadku uczucie niepokoju dotyczy braku telefonu lub przebywania poza zasięgiem sieci komórkowej.

Chociaż nomofobia nie jest diagnozą kliniczną, niektóre z jej objawów są powszechnie identyfikowane jako związane z lękiem i obejmują:

  • Brak możliwości wyłączenia telefonu.
    • Ciągłe sprawdzanie urządzenia pod kątem nieodebranych wiadomości, maili lub połączeń telefonicznych.
    • Ładowanie baterii, nawet gdy komórka jest w pełni naładowana.
    • Zabieranie ze sobą telefonu wszędzie, nawet do łazienki.
    • Wielokrotne sprawdzanie, czy ma się przy sobie urządzenie.
    • Strach przed brakiem dostępu do sieci Wi-Fi lub połączeniem z siecią komórkową.
    • Martwienie się o to, że wydarzy się coś złego i nie będzie się miało możliwości wezwania pomocy.
    • Stres związany z byciem odłączonym od swojej internetowej „tożsamości”.
    • Opuszczenie aktywności i zaplanowanych wydarzeń po to, aby spędzić ten czas na urządzeniu mobilnym.

Oprócz objawów emocjonalnych i poznawczych, ludzie mogą również odczuwać objawy fizyczne. Może wystąpić przyspieszenie oddechu, wzrost tętna, zwiększona potliwość lub drżenie. Możliwe jest też poczucie osłabienia lub zawroty głowy. W ciężkich przypadkach te objawy mogą przerodzić się w atak paniki.

Charakterystyka nomofobii

 W badaniach z 2015 roku naukowcy zidentyfikowali kilka kluczowych wymiarów nomofobii. Strach przed brakiem telefonu obejmuje lęk przed:

  • Brakiem możliwości komunikowania się z innymi.
  • Ogólnym poczuciem odłączenia.
  • Brakiem dostępu do informacji.
  • Rezygnacją z wygody.

Osoby z tą fobią stale sprawdzają swoje telefony, zabierają je wszędzie (w tym do łazienki, a nawet pod prysznic), spędzają wiele godzin dziennie przy użyciu komórki i odczuwają bezradność, gdy są od niej oddzieleni.

Badania wykazały, że częste lub kompulsywne użytkowanie telefonów wiąże się ze zwiększonym stresem, lękiem oraz depresją. Nadmierne korzystanie z komórki jest związane też z wieloma negatywnymi skutkami, takimi jak obniżone stopnie szkolne, zwiększony niepokój, niższa satysfakcja z życia, a także niższe poczucie ogólnego samopoczucia.

Przyczyny

Istnieje wiele powodów, przez które ludzie doświadczają objawów nomofobii.

Przydatność telefonu do codziennych zadań

Użyteczność telefonów komórkowych odgrywa kluczową rolę w strachu przed byciem bez urządzenia. Smartfony spełniają wiele funkcji: ludzie używają ich do utrzymywania kontraktów, wyszukiwania potrzebnych rzeczy, prowadzenia interesów, organizacji, udostępniania danych osobowych, a nawet zarządzania finansami.

Ze względu na to, że ludzie zwracają się do swoich komórek, aby wykonywać tak wiele ważnych zadań, być może nie jest zaskakujące to, że istnieje obawa przed brakiem dostępu do tych urządzeń. Brak telefonu może powodowa, że osoby będą czuć się odcięte i odizolowane od ważnych aspektów ich życia, takich jak przyjaciele, rodzina, praca, finanse oraz informacje ze świata.

Ilość czasu spędzanego codziennie przed ekranem

Badanie z 2014 roku opublikowane w Journal of Behavioral Addictions wykazało, że studenci spędzają nawet dziewięć godzin dziennie używając telefonów komórkowych.

Naukowcy sugerują, że ciągłe używanie komórek stanowi paradoks technologii. Smartfony mogą być zarówno wyzwalające, jak i przytłaczające. Ludzie są w stanie komunikować się, zbierać informacje i nawiązywać kontakty towarzyskie, ale jednocześnie korzystnie z tych urządzeń może prowadzić do uzależnienia, które jest niezwykle ograniczające i stresogenne.

Obeznanie z technologią

Narodowy Instytut Narkomanii wśród Młodzieży (ang. National Institute on Drug Abuse for Teens) sugeruje, że lęk przed separacją od komórki może występować częściej u nastolatków i młodych dorosłych.

Młodzi ludzie w tej kohorcie wiekowej to cyfrowi tubylcy, co oznacza, że urodzili się i wychowali w dobie technologii cyfrowej. Wczesne doświadczenia z komputerami, internetem oraz telefonami skutkują tym, że te urządzenia są często integralną częścią ich codziennego życia.

Diagnoza

Należy zauważyć, że chociaż wiele osób zgłasza niepokój lub strach przed byciem bez telefonów, nomofobia nie jest oficjalnie uznawana za zaburzenie w ostatniej edycji Kryteriów Diagnostycznych Zaburzeń Psychicznych (DSM-5).

Ten rodzaj strachu może spełniać kryteria fobii sytuacyjnej specyficznej w zależności od objawów i ich manifestacji. Fobia specyficzna charakteryzuje się nieracjonalnym i nadmiernym lękiem oraz przesadną reakcją strachu, która jest nieproporcjonalna do rzeczywistego zagrożenia.

Naukowcy opracowali Kwestionariusz Nomofobii (NMP-Q) do oceny objawów zaburzenia, a badania sugerują, że kwestionariusz jest użyteczną miarą strachu przed brakiem komórki.

Kwestionariusz prosi respondentów o ocenę, w jakim stopniu zgadzają się lub nie, z takimi stwierdzeniami jak:

  • „Czułbym/abym się nieswojo bez stałego dostępu do informacji przez smartfona”.
  • „Rozładowanie baterii w smartfonie wystraszyłoby mnie”.
  • „Byłbym/abym zaniepokojony/a, ponieważ nie mogłem utrzymywać kontaktu z rodziną i/lub przyjaciółmi”.

Jedno z badań wykazało, że wyższy poziom nomofobii mierzony za pomocą NMP-Q odpowiadał wyższemu poziomowi obsesji, co sugeruje, że nomofobia może mieć wysoki poziom współwystępowania z różnymi zaburzeniami. Na przykład niektóre badania sugerują, że osoby z lękim i atakami paniki mogą być bardziej podatne na rozwój nomofobii.

Leczenie

Jeśli masz objawy nomofobii lub uważasz, że korzystanie z telefonu powoduje problemy w Twoim życiu, pomocna może być rozmowa z psychologiem lub terapeutą. Chociaż nie ma konkretnego planu leczenia nomofobii, psychoterapeuta może zlecić terapię ekspozycyjną, poznawczo-behawioralną lub obie te metody, aby złagodzić objawy. W niektórych przypadkach lekarz może również przepisać leki przeciwdepresyjne lub przeciwlękowe.

Terapia ekspozycyjna

Jest to technika behawioralna, dzięki której nauczysz się stopniowo stawiać czoła swoim lękom. W przypadku nomofobii krok po kroku przyzwyczaisz się do życia bez telefonu. Możesz zacząć powoli (np. zostawisz komórkę w innym pokoju na pewien czas), a następnie stopniowo przechodzić przez dłuższe okresy bez telefonu (np. zostawisz go w domu, gdy idziesz do sklepu lub wyłączając go, gdy jesteś zajęty/a czymś innym).

Terapia poznawczo-behawioralna

Jest to proces, który polega na przepracowaniu negatywnych i irracjonalnych wzorców myślenia, które przyczyniają się do niewłaściwych zachowań. Twój terapeuta pomoże Ci nauczyć się rozpoznawać te sposoby myślenia i zastąpić te myśli bardziej realistycznymi i racjonalnymi.

Przykładowo, zamiast myśle, że przegapisz coś niezwykle ważnego, jeśli nie będziesz sprawdzać wiadomości w telefonie co kilka minut, terapia przypomni Ci, że prawdopodobnie niczego nie przegapisz jeśli sprawdzić komórkę jedynie raz na jakiś czas.

Farmakoterapia

Chociaż nie istnieją żadne oficjalnie zatwierdzone leki do leczenia nomofobii, Twój lekarz może przepisać Ci środki przeciwlękowe lub przeciwdepresyjne, aby złagodzić niektóre z objawów. Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, takie jak Lexapro, Zoloft i Paroxetine, są często stosowane jako leki pierwszego rzutu w leczeniu lęków i depresji.

Radzenie sobie

Jeśli uważasz, że masz nomofobię lub czujesz, że spędzasz zbyt dużo czasu w telefonie, są rzeczy, które możesz zrobić, aby lepiej zarządzać korzystaniem z urządzenia.

Wyznaczaj granice. Ustal zasady korzystania z urządzenia. Może to oznaczać unikanie korzystania z niego w określonych porach dnia, na przykład podczas posiłków lub przed snem.

Znajdź równowagę. Używanie telefonu może być prostym sposobem na unikanie kontaktu twarzą w twarz z innymi osobami. Skoncentruj się na codziennych spotkaniach z innymi.

Rób krótkie przerwy. Zerwanie z nawykiem może być trudne, ale rozpoczęcie od małego kroku może ułatwić wprowadzenie zmian. Zacznij od ramienia drobnych rzeczy, takich jak zostawianie telefonu w innym pokoju podczas posiłków lub gdy zajmujesz się czymś innym.

Znajdź inne sposoby na spędzanie czasu. Jeśli okaże się, że nadmierne używasz telefonu z nudów, poszukaj innych aktywności, które odciągną Cię od urządzenia. Spróbuj sięgnąć po książkę, pójść na spacer, uprawiać jakiś sport lub zająć się hobby, które sprawi Ci przyjemność.

Podsumowanie

Nomofobia to problem, który tak jak inne lęki i uzależnienia behawioralne związane z technologią ciągle wzrasta. Biorąc po uwagę, jak wiele osób jest zależnych od komórek w pracy, szkole, bądź potrzebuje ich do zdobywania informacji lub w celach rozrywkowych i kontaktach społecznych, rozwiązanie tego problemu może być niezwykle trudne.

Całkowite zaprzestanie korzystania z telefonu komórkowego najpewniej nie jest możliwe, ale nauczenie się stawiania limitów i granic tego, jak bardzo urządzenie będzie kontrolowało Twoje życie, może pomóc. Robienie sobie od czasu do czasu przerwy od korzystania z komórki, wykonywanie czynności bez telefony i znajdowanie rzeczy, które odciągną Twoją uwagę, to dobry początek.

Tłum. Weronika Gajda

Źródło: https://www.verywellmind.com/nomophobia-the-fear-of-being-without-your-phone-4781725

Udostępnij