fobia społeczna

Nieśmiałość a fobia społeczna

Nieśmiałość to problem dobrze znany wielu osobom. Wiąże się z uczuciem dyskomfortu, napięcia lub niepokoju odczuwanym w trakcie interakcji z innymi ludźmi. Aż 80% osób przyznaje, że było nieśmiałych przez jakiś okres swojego życia, a 40% określa się tak obecnie. Jeśli jednak uważasz się za nieśmiałego, nie oznacza to, że masz problem który wymaga profesjonalnej pomocy. Większość ludzi odczuwa dyskomfort, myśląc o wydarzeniach towarzyskich (np. przyjęciach), przygotowując się do podjęcia ryzyka społecznego (np. zapraszając kogoś na pierwszą randkę) lub mając perspektywę zrobienia czegoś publicznie (np. wygłoszenie prezentacji). W takich sytuacjach osoby nieśmiałe radzą sobie dość dobrze. Co prawda odczuwają dyskomfort, ale pomimo tego stwierdzają, że są w stanie go tolerować i czerpać z życia satysfakcję.

Czasami dyskomfort odczuwany przez daną osobę jest jednak bardzo silny. Jeśli jest on tak intensywny, że unika ona robienia rzeczy, które są dla niej ważne i/lub ogranicza to jej funkcjonowanie w szkole, pracy, kręgu społecznym. W takiej sytuacji możemy założyć, że chodzi o coś więcej niż nieśmiałość. Specjaliści z zakresu zdrowia psychicznego nazywają stawiają wtedy diagnozę zaburzenia lęku społecznego, znanego też pod nazwą fobia społeczna.

Fobia społeczna

Fobia społeczna to lęk przed byciem obserwowanym i ocenianym przez innych. Dana osoba może odczuwać tego typu obawę w pojedynczej sytuacji lub w dowolnej interakcji z innymi ludźmi. Cierpiący z powodu zaburzenia lęku społecznego obawiają się tego, że zrobią coś upokarzającego, co ich zawstydzi. Boją się też, że inni ludzie ocenią ich negatywnie zastanawiając się, co jest z nimi nie tak. U podstaw tych obaw leży przekonanie, że inni ludzie w konsekwencji ich odrzucą lub dojdą do wniosku, że są niekompetentni. Te lęki mogą znacząco wpływać na zdolność danej osoby do funkcjonowania w życiu codziennym.

Fobia społeczna – konsekwencje

Z powodu tych obaw na tle społecznym, osoby cierpiące z powodu fobii mogą stać się bardzo niespokojne w wielu momentach swojego życia. Mogą również unikać sytuacji takich jak: przemówienia publiczne; jedzenie lub picie w grupie; pisanie, praca lub granie, gdy inni patrzą; inicjowanie rozmów z nieznajomymi; randki; przyjęcia; dołączanie do grup społecznych; rozmowy z autorytetami; bycie asertywnym. Lista potencjalnych sytuacji problemowych może być jeszcze dłuższa, ponieważ wiele z tego, co robimy dotyczy właśnie interakcji z innymi ludźmi.

Skutki fobii społecznej są różne, a wiele z nich może w poważny sposób utrudniać codziennie funkcjonowanie. Osoby z fobia społeczną, często bardzo utalentowane, bystre i wrażliwe, mogą znaleźć się w izolacji społecznej a co za tym idzie, w samotności z powodu lęku przed zbliżaniem się do innych. Fobia ta może zagrozić ich marzeniom i celom edukacyjnym z powodu wymagań społecznych np. występowania przed publicznością. Mogą pracować na niesatysfakcjonujących stanowiskach, ponieważ wiąże się to z pozostaniem w strefie komfortu. Co ważne, osoby z fobią społeczną mogą być podatne na depresję, jeśli lęk utrzymuje się wraz z upływem czasu. Podobnie, mogą poszukiwać ulgi i spadku lęku poprzez sięganie po alkohol lub leki uspokajające, co to może powodować dalsze poważne problemy.

Co jest przyczyną fobii społecznej?

Lęk społeczny dotyka w pewnym momencie życia ok 12% populacji ogólnej. Naukowcy nie są zgodni co do jego przyczyn. Pojawia się częściej u kobiet, ale to mężczyźni częściej zgłaszają się po pomoc. Z kolei w innych zaburzeniach takich jak agorafobia czy lęk napadowy, częściej objawy zgłaszają kobiety.

Wydaje się, że fobia społeczna często występuje w rodzinach, co może sugerować wpływ środowiska na wystąpienie tego zaburzenia. Osoby z fobią społeczną często zgłaszają, że jedno z ich rodziców miało objawy silnego niepokoju w relacjach społecznych, co przekładało się na ograniczone kontakty rodziny w środowisku społecznym, a także do braku zachęty do zawierania znajomości w okresie szkolnym.

Fobia społeczna – terapia

Jest wiele dostępnych metod leczenia lęku społecznego, a szanse, że osoba z fobią społeczną znajdzie rozwiązanie swoich problemów są bardzo duże. Metody stosowane w terapii uczą klientów umiejętności poznawczych, czyli skoncentrowanych na myśleniu i/lub behawioralnych, czyli skupionych na zachowaniu. Sposoby te można łączyć ze sobą w celu dopasowania do potrzeb konkretnych osób i mogą być one oferowane w ramach terapii indywidualnej lub grupowej. Opisano je poniżej.

Terapia ekspozycyjna

W terapii opartej na ekspozycji klienci proszeni są o skonfrontowanie się z sytuacjami, których się boją, zaczynając od najmniej przerażających. Opanowując je, przechodzą do coraz trudniejszych. Po terapii najtrudniejsze sytuacje nie kolidują już z życiem klienta.

Terapia poznawczo-behawioralna

W terapii poznawczo-behawioralnej (ang. cognitive-behavioral therapy, CBT) klienci uczą się analizować swój sposób myślenia o sytuacjach, w których doświadczają lęku. Robią to, sprawdzając czy ich zachowanie naprawdę jest nieodpowiednie czy ludzie wkoło naprawdę oceniają ich negatywnie, a jeśli tak, to czy opinia danej osoby jest dla nich ważna. Wyposażeni w nowe sposoby myślenia, mogą odegrać tę sytuacje ze swoim terapeutą lub członkami grupy. Następnie klienci są zachęcani do konfrontacji z rzeczywistymi sytuacjami, w których czują lęk – podobnie jak w terapii ekspozycyjnej. Używają oni nowych umiejętności radzenia sobie i polegają na udanych doświadczeniach podczas sesji terapeutycznych.

Trening umiejętności społecznych

Trening umiejętności społecznych uczy nowych sposobów działania, takich jak m.in. nawiązywanie kontaktu wzrokowego i zadawanie odpowiednich pytań, poprzez ich praktyczne powtarzanie w wielu różnych sytuacjach.

Trening relaksacyjny

Trening relaksacyjny pomaga klientom nauczyć się relaksować w sytuacjach, w których doświadczają lęku. Wykazano, że uczestnictwo w kilu sesjach terapii poznawczo-behawioralnych skutecznie zmniejsza lęk doświadczany przez osoby z fobią społeczną, a korzyści te utrzymują się przez wiele lat po leczeniu.

Leczenie farmakologiczne

Wiele leków zostało naukowo przebadanych a  kilka kategorii leków okazało się przydatnych w  leczeniu  fobii społecznej. Jest to więc jeden z możliwych sposobów leczenia zaburzenia lęku społecznego.

Źródło, tłumaczenie: Maria Smykla

Udostępnij