napadowe obadanie się dzieci

Napadowe objadanie u dzieci i młodzieży

Czy niekiedy masz wrażenie, że twoje dziecko jest w stanie przejeść twój cały majątek? Czasami może się tak wydawać, szczególnie w przypadku nastolatków. Tu złapią kilka ciastek, tam paczkę chipsów, dokończą resztki z wczorajszego obiadu. Szybko rosną, więc wydaje ci się, że muszą tyle jeść. I w większości przypadków jest to prawdą. Czasem jednak takie podjadanie nie jest tym, czym się wydaje. Dziecko, które spożywa wyjątkowo duże ilości jedzenia – i jednocześnie ma z tego powodu poczucie winy i próbuje to ukrywać – może w rzeczywistości zmagać się z zaburzeniem odżywiania zwanym napadowym objadaniem lub zaburzeniem z napadami objadania się (ang. Binge Eating Disorder – BED).

 

Czym jest objadanie napadowe?

Wielu ludzi szuka ukojenia w jedzeniu. Wszak jedzenie jest obecne niemal zawsze, kiedy coś świętujemy: z okazji urodzin jemy tort z przyjaciółmi, w święta spotykamy się z rodziną na uroczystym obiedzie. Większość z nas je wtedy więcej, niż zazwyczaj (a nawet więcej, niż mamy faktycznie ochotę zjeść).

Jednak osoby cierpiące na zaburzenie z napadami objadania się mają zupełnie inną relację z jedzeniem – czują, że utraciły kontrolę nad ilością spożywanego pokarmu i nie potrafią przestać. Objadają się także częściej – co najmniej dwa razy w tygodniu przez kilka miesięcy.

Osobom objadającym się jedzenie początkowo może przynosić ukojenie, ulgę, poprawiać nastrój. Jednak powtarzające się przez dłuższy czas napady objadania wywołują niepokój, poczucie winy i cierpienie. Napad zazwyczaj obejmuje zjadanie nadzwyczaj dużych ilości jedzenia w krótkim czasie. Podczas napadu osoba go doświadczająca czuje, jakby zupełnie utraciła nad sobą kontrolę. Takie zachowania mogą przerodzić się w nawyk, często połączony ze stosowaniem diet odchudzających.

Objadanie napadowe jest częstsze wśród osób z nadwagą oraz otyłych, ale może dotyczyć także osób o prawidłowej wadze. Istnieje jednak niewiele danych na temat tego, jak duży odsetek dzieci i nastolatków cierpi na to zaburzenie, ponieważ zidentyfikowano je stosunkowo niedawno. Część objadających się osób może unikać szukania pomocy z powodu uczucia wstydu.

Ponadto objadanie się ma miejsce przede wszystkim w samotności, dlatego nawet, jeśli dziecko przybiera na wadze, rodzice mogą nie zdawać sobie sprawy z tego, że ma to związek z napadowym objadaniem się.

Podczas gdy inne zaburzenia odżywiania (takie jak anoreksja czy bulimia) są o wiele częstsze wśród kobiet, mniej więcej jedna trzecia osób borykających się z objadaniem napadowym to mężczyźni. Dorośli w trakcie terapii (wliczając 2 proc. dorosłych Amerykanów – około 1-2 mln ludzi) często relacjonują, że ich problemy z jedzeniem zaczęły się w dzieciństwie bądź okresie dorastania.

 

Objawy

Dzieci i nastolatki, które dużo jedzą niekoniecznie muszą mieć zaburzenie z napadami objadania się. Dzieci potrafią mieć ogromne apetyty, szczególnie w okresie intensywnego wzrostu, kiedy potrzebują więcej składników odżywczych, by zaspokoić zapotrzebowanie rozwijającego się organizmu. Może więc być niełatwo ocenić, czy dziecko cierpi na zaburzenia odżywiania. Istnieje natomiast kilka oznak, które pozwalają odróżnić osobę objadającą się od kogoś o „zdrowym apetycie”.

Rodzice i inni członkowie rodziny mogą zacząć podejrzewać problem, kiedy zauważają, że z lodówki czy spiżarni znikają duże ilości jedzenia, choć ciężko jest im sobie wyobrazić, że jedno dziecko mogłoby aż tyle zjeść.

Inne oznaki obejmują:

  • zjadanie przez dziecko dużej ilości jedzenia w krótkim czasie
  • wzorzec jedzenia w odpowiedzi na stres, np. po kłótni z członkiem rodziny, odrzuceniu przez rówieśników, w wyniku nieradzenia sobie w szkole
  • odczuwany przez dziecko wstyd lub obrzydzenie do samego siebie z powodu ilości spożytego jedzenia
  • znajdowanie opakowań po przekąskach ukrytych w pokoju dziecka
  • coraz bardziej nieregularne zwyczaje żywieniowe, takie jak omijanie posiłków, jedzenie dużych ilości „śmieciowego” jedzenia czy jedzenie o nietypowych porach (np. późną nocą).

Osoby objadające się napadowo mogą doświadczać uczuć, które towarzyszą wielu innym zaburzeniom odżywiania, takich jak depresja, niepokój/lęk, poczucie winy czy wstydu. Mogą unikać chodzenia do szkoły czy pracy lub spotkań z przyjaciółmi, ponieważ wstydzą się swojego problemu z objadaniem się lub zmiany wagi i wyglądu ciała.

 

Przyczyny

Przyczyny zaburzenia z napadami objadania się nie są sprecyzowane, jednak amerykański Narodowy Instytut Zdrowia (NIH – National Institutes of Health) podaje, że nawet połowa osób dotkniętych objadaniem napadowym cierpiała również na depresję. Nie jest jednak jasne, czy to objadanie się wywołuje depresję, czy raczej osoby z depresją są bardziej podatne na zaburzenie z napadami objadania się.

Wiele osób objadających się napadowo twierdzi, że napady są wywołane przez stres, złość, smutek, nudę lub niepokój. Jednakże nawet jeśli osoba dotknięta tym zaburzeniem czuje się chwilowo lepiej podczas jedzenia, zazwyczaj jest ono powiązane z cierpieniem. Najczęściej po napadzie objadania pojawia się uczucie niepokoju, winy i zmartwienia utratą kontroli.

 

Różnice między objadaniem napadowym a innymi zaburzeniami odżywiania

Objadanie napadowe nieco różni się od innych zaburzeń odżywiania. Osoby cierpiące na bulimię (bulimia nervosa) objadają się, a następnie prowokują wymioty lub zażywają środki przeczyszczające, by zapobiec przybieraniu na wadze. Mogą także pościć (zaprzestać przyjmowania jedzenia na jakiś czas) lub kompulsywnie oddawać się ćwiczeniom fizycznym po napadzie objadania. Podobnie jak osoby cierpiące na zaburzenie z napadami objadania się, osoby z bulimią cyklicznie spożywają bardzo duże ilości jedzenia, co wywołuje w nich poczucie winy i wstydu. Jednak, w przeciwieństwie do osób chorujących na bulimię, osoby objadające się napadowo nie próbują (lub nie są w stanie) wywoływać przeczyszczenia po napadzie, przez co często pojawia się u nich nadwaga.

Anoreksja (anorexia nervosa) także wiąże się z poczuciem winy z powodu jedzenia. Podczas gdy osoby dotknięte zaburzeniem z napadami objadania się spożywają nadmierną ilość jedzenia, osoby z anoreksją głodzą się, doprowadzając swoje ciała do stanu wyniszczenia, który może nawet zagrażać ich życiu. Mogą one również kompulsywnie ćwiczyć, by stracić na wadze – to zaburzenie nazywane jest anoreksją atletyczną.

 

Diagnoza

Jeżeli lekarz podejrzewa u twojego dziecka zaburzenia odżywiania, zbierze podczas wizyty obszerny wywiad. Zapyta również o historię rodzinną, wzorce dotyczące jedzenia, które panują w rodzinie oraz problemy emocjonalne. Dodatkowo lekarz przeprowadzi badanie fizykalne, może też zlecić badania diagnostyczne. Badanie krwi pomoże wykryć problemy zdrowotne (takie jak podwyższony cholesterol lub zaburzenia pracy tarczycy), które mogą być powiązane z nadwagą.

Lekarze i specjaliści w zakresie zdrowia psychicznego diagnozując objadanie napadowe stosują kryteria zawarte w klasyfikacji DSM-IV (Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych – ang. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders).

 

Kryteria te obejmują:

  • zjadanie dużych ilości pokarmów – więcej niż to się zdarza większości osób w podobnym przedziale czasu
  • poczucie braku kontroli nad jedzeniem
  • wyraźne cierpienie spowodowane objadaniem się
  • epizody objadania występujące co najmniej raz w tygodniu przez trzy miesiące
  • epizody niepołączone ze stosowaniem środków przeczyszczających, prowokowaniem wymiotów lub nadmiernymi ćwiczeniami fizycznymi
  • epizody jedzenia skojarzone z co najmniej trzema z poniższych cech:
    • jedzenie szybsze niż normalnie
    • jedzenie aż do nieprzyjemnego uczucia pełności
    • jedzenie pomimo braku uczucia głodu
    • jedzenie w samotności lub ukryciu
    • odczuwanie wstrętu do siebie, depresji lub winy po epizodzie objadania

 

Leczenie

Tak jak w przypadku każdego zaburzenia odżywiania, ważne jest umożliwienie dziecku uczestniczenia w psychoterapii, by mogło otrzymać niezbędne wsparcie i pomoc w zmianie niezdrowych nawyków.

W leczeniu zaburzenia z napadami objadania się stosowanie są różne rodzaje terapii. Na przykład terapia rodzinna i terapia poznawczo-behawioralna uczą technik pozwalających monitorować i zmieniać nawyki żywieniowe, a także sposób radzenia sobie ze stresem. Terapia rodzinna włącza całą rodzinę w proces pomocy jednemu z jej członków.

Terapia poznawczo-behawioralna łączy techniki pomagające zwalczyć samodestrukcyjne myśli z metodami wpływającymi na zmianę zachowania. Pomaga również pacjentom zrozumieć ich relacje z innymi ludźmi oraz pracować nad obszarami, które wywołują w nich niepokój. W niektórych przypadkach lekarz może przepisać leki do stosowania równolegle z terapią.

Niestety nie istnieją rozwiązania przynoszące szybkie efekty w przypadku zaburzeń odżywiania. Terapia może potrwać kilka miesięcy lub dłużej – w tym czasie pacjent uczy się zdrowszej relacji z jedzeniem. Udział w programach wsparcia dla osób odchudzających się bywa pomocny dla niektórych pacjentów zmagających się z objadaniem napadowym, jednak dzieci i nastolatki nie powinny podejmować odchudzania bez wsparcia i opieki lekarza.

Dla niektórych rodziców i innych członków rodziny ta długa droga do zdrowia może być wyczerpująca i kosztowna. Warto poszukać wsparcia w grupach dla rodziców lub postarać się dowiedzieć jak najwięcej o zaburzeniu, by móc efektywniej wspierać dziecko i całą rodzinę w tych zmaganiach.

 

Ryzyko i powikłania

U wielu dzieci i nastolatków w wyniku wielomiesięcznego objadania się pojawia się nadwaga. Problemy zdrowotne, jakie mogą się z tym wiązać są takie same, jak w przypadku otyłości: cukrzyca, nadciśnienie, wysoki poziom cholesterolu, choroby pęcherzyka żółciowego, choroby serca, niektóre postacie raka, zaburzenia depresyjne i lękowe.

 

Jak pomóc dziecku

Jeśli podejrzewasz, że twoje dziecko może mieć problem z objadaniem się, skontaktuj się z lekarzem, który udzieli ci porady i skieruje do odpowiednich specjalistów z zakresu zdrowia psychicznego, doświadczonych w leczeniu zaburzeń odżywiania u dzieci.

Zapewnij dziecko, że jesteś obok, kiedy tylko potrzebuje wsparcia lub po prostu kogoś, kto go wysłucha. Zaburzenie odżywiania to coś, o czym niełatwo jest mówić, dlatego twoje dziecko może nie czuć się gotowe, by przyznać, że ma taki problem. Możesz także wspierać wykształcanie się u niego zdrowszych nawyków żywieniowych poprzez stawianie za wzór swojej własnej pozytywnej relacji z jedzeniem i aktywnością fizyczną oraz poprzez nieużywanie jedzenia jako nagrody.

Z pomocą waszej rodziny i przyjaciół oraz wspierających specjalistów twoje dziecko ma szansę zacząć jeść prawidłowo i nauczyć się rozładowywać stres w zdrowszy sposób.

 

Tłumaczenie: Katarzyna Korzeniecka

Źródło: https://kidshealth.org/en/parents/binge-eating.html#catmental-health

Udostępnij