histroniczne zaburzenie osobowości

Histrioniczne zaburzenie osobowości – co warto wiedzieć

Histrioniczne zaburzenie osobowości (HPD) to zaburzenie psychologiczne charakteryzujące się nieobliczalnym i zmiennym pod względem emocjonalnym zachowaniem. Zachowanie to zazwyczaj jest motywowane pragnieniem uwagi otoczenia i zniekształconym obrazem siebie. Zaburzenie histrioniczne nie jest uznawane za skrajnie poważny w swojej naturze problem zdrowia psychicznego. Może jednak destrukcyjnie wpływać na funkcjonowanie społeczne czy życie zawodowe. Przyczyny HPD nie są jasne, a samo zaburzenie stanowi wyzwanie w zakresie diagnozy i leczenia.

 

Najważniejsze fakty o histrionicznym zaburzeniu osobowości:

  • Histroniczne zaburzenie osobowości jest zaburzeniem z klastra B, który zawiera także zaburzenia osobowości antyspołeczne, narcystyczne oraz typu borderline.
  • Przyczyny nie są znane – jednym z powodów tego stanu rzeczy jest bardzo niewielka ilość badań przeprowadzona w tym zakresie.
  • Najpowszechniej stosowaną metodą leczenia jest psychoterapia.

 

Czym jest histrioniczne zaburzenie osobowości?

Osobowość to specyficzna kombinacja cech, która wytwarza wzorce myśli  i zachowań unikatowe dla danej jednostki. Jako że osobowości ludzkie bardzo się różnią, trudno jest określić, co stanowi osobowość „normalną”. Niektórzy ludzie jednak przejawiają pewne kombinacje cech, które wydają się być dysfunkcjonalne, czy utrudniające adaptację w codziennym życiu. Mówimy wówczas o zaburzeniu osobowości. Ogromna ilość cech składających się na osobowość człowieka implikuje fakt, iż istnieją różne rodzaje rozpoznanych zaburzeń osobowości. Piąta edycja podręcznika DSM (DSM-5), opublikowana przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, stanowi bazę, na podstawie której definiuje się osobowości.

Podręcznik ten wyróżnia 10 kategorii zaburzeń osobowości pogrupowanych w trzy klastery:

  • Klaster:
    • A – zachowania dziwne i ekscentryczne
    • B – zachowania emocjonalne i nieobliczalne
    • C – zachowania lękowe.

 

Histroniczne zaburzenie osobowości powiązane jest ze zniekształconym obrazem siebie i pozostaje jedynym zaburzeniem osobowości wyraźnie powiązanym z wyglądem zewnętrznym.

 

Tak jak wskazuje powyższa klasyfikacja, histroniczne zaburzenie osobowości obejmuje zachowania, które są:

  • dramatyczne
  • emocjonalne
  • nieobliczalne
  • polegające na kompulsywnym poszukiwaniu uwagi i aprobaty innych.

Jednostka z HPD może na przykład znacznie przesadzać i wyolbrzymiać swoje osiągnięcia, aby zyskać uznanie w oczach otoczenia.

 

Rozwój histronicznego zaburzenia osobowości

Histroniczne zaburzenie osobowości zazwyczaj rozwija się w okresie dorastania i może mieć negatywny wpływ na zdolności społeczne, np. w szkole, a potem także w dorosłości. W rezultacie osoby te mogą mieć trudności z osiąganiem dobrych wyników w nauce lub utrzymaniem pracy w późniejszym życiu. Zaburzenie to może być powodowane przez rozmaite czynniki genetyczne, społeczne i rozwojowe. Na przykład, doświadczenie traumy w dzieciństwie może przyczynić się do rozwoju tej jednostki chorobowej u osób, które mają genetyczną skłonność do odczuwania lęku. Uważa się, iż HPD jest bardziej powszechne u kobiet niż u mężczyzn, jednakże być może kobiety są po prostu bardziej skłonne do zgłaszania symptomów.

 

Objawy histronicznego zaburzenia osobowości

Symptomy HPD w przeważającej mierze mają naturę psychiczną i mogą być długotrwałe. Należą do nich:

  • kompulsywna potrzeba uwagi otoczenia
  • przerysowane i prowokacyjne zachowanie
  • poczucie dyskomfortu w sytuacji braku uwagi innych
  • obsesja na punkcie obrazu samego siebie
  • niewłaściwe zachowania o naturze seksualnej
  • niestabilność emocjonalna
  • nadużywanie wyglądu zewnętrznego w celu poszukiwania uwagi
  • wysoka sugestywność
  • impulsywność.

Często jednostki z HPD cierpią również na depresję lub zaburzenia lękowe.

 

Relacje z innymi

Osoby te są zazwyczaj bardzo sprawne w manipulowaniu sytuacjami społecznymi tak, aby umieścić siebie w centrum uwagi. W sytuacji braku atencji otoczenia, potrafią zachowywać się teatralnie lub irracjonalnie. To  niewłaściwe, mające na celu przyciągnięcie uwagi zachowanie i zmienność emocjonalna prowadzi często do tego, iż jednostki z HPD rozwijają niestabilne i powierzchowne relacje z innymi.

 

Diagnostyka

Diagnozowanie zaburzeń zachowania stanowi bardzo duże wyzwanie, jako że symptomy mogą być czasami powiązane z bardziej poważnymi i stanowiącymi prawdziwe podłoże zaburzeniami psychicznymi lub fizycznymi. Dlatego też lekarz często najpierw ocenia medyczną i psychologiczną historię pacjenta, a następnie zaleca dodatkowe badania w zakresie zdrowia organizmu. Jeśli zaistnieje podejrzenie zaburzenia osobowości, jednostka zostanie skierowana do specjalisty w zakresie zdrowia psychicznego – psychologa lub psychiatry. Przy pomocy pytań diagnostycznych oraz wskazówek zawartych w DSM-5 specjalista  oceni, czy dana jednostka cierpi na histroniczne zaburzenie osobowości. Niestety różne typy zaburzeń osobowości pokrywają się wzajemnie jeśli chodzi o występujące symptomy, utrudniając przeprowadzenie diagnostyki. W podręczniku DSM-5 zostało zaproponowanych kilka procedur diagnostycznych, odnoszących się do tych trudności. Intencją było zapewnienie bardziej szczegółowego podejścia do diagnozy. Nowy model został dodany do podręcznika jako suplement i ma stanowić zachętę do dalszych badań i rozwoju podejścia.

 

Terapia

Terapeuta stara się zidentyfikować lęki i motywacje leżące u podłoża zachowań,  które mogą być odpowiedzialne za zachowania jednostki. Będzie także dążył do wsparcia pacjenta w rozpoznawaniu różnych sposobów formułowania myśli oraz zachowań, aby dzięki temu poprawić jego funkcjonowanie społeczne. Jednostki z HPD często nie czują potrzeby leczenia zaburzenia osobowości. Mogą wówczas szukać pomocy w związku z np. depresją. Terapia powinna wtedy obejmować leczenie farmakologiczne.

 

Podsumowanie

Histrioniczne zaburzenie osobowości często jest stanem trwającym całe życie. Jest to wynikiem trudności w jego diagnozowaniu i leczeniu, jak również niechęci ludzi do szukania pomocy. Może być ono destrukcyjne dla codziennego funkcjonowania ludzi, szczególnie w sferze społecznej i zawodowej. I choć zaburzenie to wywołuje czasem bardziej poważne problemy zdrowotne, to jednak chore jednostki są niejednokrotnie w stanie prowadzić relatywnie normalne życie. Jedynie pojedyncze osoby cierpiące na histroniczne zaburzenie osobowości doświadczają znaczących zakłóceń życia codziennego będących bezpośrednim wynikiem tego zaburzenia.

 

Tłumaczenie: Joanna Romanowska

Źródło: https://www.medicalnewstoday.com/articles/320485.php

Udostępnij