Fakty na temat snu

Sen jest istotną częścią naszego życia, jednak wielu z nas nie zwraca na to uwagi. Zazwyczaj dopiero gdy mamy problemy ze snem, zauważamy to i próbujemy zrozumieć naturę snu. Podobnie jak ludzie, inne ssaki, gady i ptaki śpią, natomiast ryby, płazy i owady nie (aczkolwiek mogą odpoczywać). Podczas snu niektóre zwierzęta budzą się cyklicznie, robiąc przerwy, zaś inne, tak jak ludzie, wolą spać w jednym ciągu.

Wszyscy wiemy jak wygląda sen – rozpoznajemy śpiącą osobę, ponieważ jej oczy są zamknięte, zazwyczaj znajduje się w pozycji leżącej, jej oddech jest zwolniony, mięśnie rozluźnione, a ciało nieruchome, natomiast może ona zmieniać pozycję podczas snu co jakiś czas. Człowiek w stanie snu jest nieświadomy wielu rzeczy, które dzieją się wokół niego. Sen różni się od śpiączki czy śmierci tym, że osoba może zostać wybudzona poprzez głośne dźwięki, światło czy dotyk.

 

Fazy sny

Badania pokazują, że istnieją dwie fazy snu:

a) Faza REM (faza szybkich ruchów gałek ocznych

ten rodzaj zajmuje około 25% całego snu. Charakterystyczne dla niego są: aktywność elektryczna mózgu, rozluźnione mięśnie i nieruchome ciało oraz szybkie ruchy gałek ocznych, gdy oczy przesuwają się tam i z powrotem pod zamkniętymi powiekami. Sen REM zapewnia energię dla mózgu i ciała oraz wspomaga wydajność w ciągu dnia. Podczas tej fazy najczęściej pojawiają się marzenia senne, ale może to być także możliwe podczas innych faz.

 

b) Faza nie-REM (faza, w której gałki oczne są nieruchome)

ten rodzaj zajmuje około 75% całego snu i może być podzielony na 4 stadia:

Faza 1: Ten etap jest lekkim snem, pomiędzy czuwaniem, a zasypianiem.

Faza 2: Ten etap to początek snu, podczas którego osoba zaczyna „odłączać się” od otoczenia, temperatura ciała spada, a oddech oraz tętno stają się regularne.

Faza 3 i 4: Te etapy są najgłębszym i najbardziej regenerującym snem, znanym jako „fale delta” –  etap trzeci to przejście do etapu czwartego lub „prawdziwej fali delta”. Podczas tych etapów spada ciśnienie krwi, oddech staje się wolniejszy, mięśnie są rozluźnione
i jest im dostarczane więcej krwi. Jest to także faza, w której dochodzi do wzrostu
i naprawy tkanek oraz uwalniania hormonów (w tym hormonu wzrostu, dlatego nastolatkowie powinni więcej spać).

 

Rola i funkcje snu

Sen jest tak samo ważny dla człowieka jak powietrze, woda czy jedzenie. Gdy jest to konieczne, ludzie mogą poradzić sobie bez snu przez pewien czas, ale im dłużej jesteśmy obudzeni, tym silniejsza staje się potrzeba snu.

Dokłada rola i funkcja snu były tematem dyskusji wielu badaczy, ale większość z nich zgadza się z tym, że sen służy celom regeneracyjnym, zarówno psychologicznym jak i fizjologicznym. Uważa się, że sen delta (fazy 3 i 4) jest najbardziej istotnym czynnikiem wpływającym na regenerację fizyczną, podczas gdy faza snu REM jest najważniejsza w odbudowie funkcji umysłowych, takich jak pamięć czy koncentracja.

Sen jest istotny dla ogólnego zdrowia fizycznego, odnawiania energii, leczenia urazów lub chorób, wzrostu, dobrego samopoczucia oraz humoru, koncentracji, pamięci, wydajności pracy oraz w kontaktach z innymi ludźmi.

 

Konsekwencje braku snu

Ludzie różnią się pod względem tego, ile potrzebują snu. Podczas gdy średni czas snu dla dorosłych wynosi od siedmiu do ośmiu godzin na dobę, niektórzy ludzie dobrze funkcjonują mając od czterech do pięciu godzin snu, a inni potrzebują od dziewięciu do dziesięciu godzin. Niezależnie od indywidualnych potrzeb, brak snu lub sen niskiej jakości mogą spowodować następujące konsekwencje:

– osłabiona uwaga, koncentracja oraz pamięć;

– drażliwość i inne zaburzenia nastroju;

– zaburzenia oceny i czasu reakcji;

– słaba koordynacja ruchowa (niebezpieczna podczas prowadzenia samochodu).

Powaga tych skutków zależy od tego, jak niska jest deprywacja snu (na przykład mała ilość snu vs brak snu, jednorazowy sen niskiej jakości vs przewlekłe problemy ze snem) oraz od zadań i obowiązków dnia codziennego. Jeśli masz ciągłe problemy ze snem, ważne jest abyś zaczął szukać pomocy.

 

Jak spać dobrze?

Dobrze śpiącym osobom zwykle zajmuje mniej niż 30 minut aby zasnąć i budzą się raz lub dwa w ciągu nocy. Innymi słowy, nierealistyczne jest oczekiwanie, że ktoś zaśnie od razu po wejściu do łóżka lub nie obudzi się w środku nocy. Co więcej, każdy, nawet najlepiej śpiąca osoba, będzie miała dobry sen przez całą noc, a potem przyjdzie taki czas, kiedy nie będzie mogła zasnąć. Dzieje się to najczęściej gdy osoba zamartwia się czymś lub jest zestresowana i zazwyczaj mija to po jednej nocy lub dwóch. Podobnie, może się zdarzyć, że ktoś będzie miał dobrą noc, a kiedy obudzi się w środku nocy, nie będzie mógł zasnąć.

 

O zasadach higieny snu przeczytasz w  tym tekście.

 

Tlum. Ewelina Zawada

Źródło

Udostępnij