Ilustracja

Co to jest dysmorfofobia?

Dysmorfofobia to zaburzenie, w którym występuje przesadne zaabsorbowanie nieistniejącym lub bardzo niewielkim defektem ciała. Większość ludzi cierpiących na dysmorfofobię spędza ponad godzinę dziennie na myśleniu o postrzeganych przez nich wadach, które w rzeczywistości nie istnieją, bądź są drobnymi defektami, takimi jak blizny lub trądzik. Ciągłe zaabsorbowanie tym faktem wywołuje u danej osoby złe samopoczucie i często zakłóca codzienne funkcjonowanie.

Obszary ciała

Często skargi dotyczą małych lub nieistniejących wad w obrębie głowy i twarzy, takich jak: trądzik, zmarszczki, blada cera, blizny, owłosienie na twarzy, przerzedzenie włosów, czy wielkość i kształt określonych części (np. nosa, zębów). Skargi mogą także obejmować inne partie ciała. Osoba może uskarżać się na rzekomą asymetryczność części ciała lub postrzegać siebie jako osobę małą i słabo umięśnioną, pomimo że w rzeczywistości jej postura jest normalna lub nawet ma atletyczną budowę (dysmorfofobia mięśniowa). Zazwyczaj osoby z dysmorfofobią skarżą się na więcej niż jedną część ciała.

Zachowania rytualne i unikanie

Prawie wszyscy ludzie z dysmorfofobią stale powtarzają zachowania mające na celu sprawdzanie, ukrywanie lub poprawianie defektu. Działania te obejmują oglądanie rzekomej wady w lustrze i innych odbijających powierzchniach, zakrywanie jej makijażem, ubraniami, odpowiednio przystrzyżoną lub wymodelowaną fryzurą, bądź też przyjmowaniem odpowiednich póz ciała. Inni rozdrapują, pocierają własną skórę lub wyrywają włosy, aby usunąć niedoskonałość. Bardzo często osoby te wypytują innych o swój wygląd i porównują się do otaczających ludzi. Powtarzanie tych zachowań zajmuje często wiele godzin w ciągu dnia i daje jedynie chwilową ulgę. Zachowania podejmowane przez osoby dotknięte dysmorfofobią różnią się pomiędzy sobą i mogą obejmować działania niewymienione powyżej. Wiele osób odczuwa trudności w oglądaniu własnego oblicza w lustrze, które przeplata się z koniecznością sprawdzania defektu.

Samopoczucie i przekonania

Większość osób z dysmorfofobią doświadcza złego samopoczucia i opisuje ciągłe zaabsorbowanie defektami jako bolesne i męczące. Ich sprawdzanie i kamuflowanie jest bardzo czasochłonne i zajmuje czasami parę godzin dziennie. Zaburzenie wpływa także na problemy w życiu zawodowym, szkole i funkcjonowaniu społecznym, gdyż ciągłe zajmowanie się postrzeganą dolegliwością zabiera czas, powoduje spóźnienia, zmniejsza efektywność lub niechęć do odwiedzania szkoły i pracy.

Dysmorfofobia wpływa także na społeczne interakcje: przyjaźnie, związki intymne, relacje z członkami rodziny. Są osoby całkowicie nie opuszczające własnego domu przez wiele lat. Często wydaje im się, że inni ludzie ciągle zwracają uwagę na ich defekt. Mogą sądzić, że inni wpatrują się w ich wadę i śmieją się z niej. Nierzadko myślą, że ludzie odrzuciliby ich ze względu na niedoskonałość. Przekonania te rozwijają się z powodu negatywnego obrazu własnego ciała i nie mają zwykle uzasadnienia w rzeczywistości. Wszystko to może być tragiczne w skutkach. Aż jedna czwarta osób z dysmorfofobią popełnia samobójstwo.

Statystyki

Dysmorfofobia zazwyczaj zaczyna się w okresie dorastania i częściej dotyka kobiet, jednak może występować także u mężczyzn. Prawdopodobnie obejmuje 1,7-2,4% populacji.

Prawdopodobne przyczyny:

Do tej pory przyczyny dysmorfofobii są w większości nieznane, jednak można je podzielić na:

  • Biologiczne – np. genetyczne podwyższenie i/lub brak równowagi w poziomie serotoniny (hormonu).

  • Psychologiczne – np. doświadczanie dokuczania w dzieciństwie, nacisk na wygląd w trakcie dorastania.

  • Społeczne – np. wpływ mediów masowych.

Dysmorfofobia i medycyna estetyczna

Około dwóch trzecich osób z dysmorfofobią sięga po ofertę medycyny estetycznej. Około 40% poddaje się leczeniu dermatologicznemu, a 20-40% decyduje się na operację plastyczną. Wiele osób sięga po zabiegi dentystyczne i inne terapie typowo medyczne. Mimo rezultatów, wielu pacjentów jest nadal niezadowolonych ze swojego wyglądu, co może jeszcze silniej utrwalać i potęgować objawy dysmorfofobii.

Wiadomość od byłych do obecnych pacjentów

Byliśmy w tej sytuacji, co Ty i chcemy żebyś wiedział:

  1. Jesteś dla nas ważny.
  2. To zaburzenie rzeczywiście istnieje. Inni ludzie też je mają, nie jesteś w tym sam.
  3. Bądź zły na zaburzenie, a nie na siebie!
  4. Odrzuć wstyd. Te wszystkie uczucia nie są Twoją winą.
  5. Pozwól sobie założyć, że myśli, które masz, nie są prawdą. Pamiętaj, że dysmorfofobia jest zaburzeniem myślenia, a nie wyglądu.
  6. Wszystkie działania jakie podejmowałeś w celu ukrycia własnego problemu, nie działały.
    Cieszymy się, że sięgnąłeś po pomoc i jesteś teraz na terapii.
  7. Skończ z nienawiścią do samego siebie i ciągłym krytykowaniem. Zmagasz się z zaburzeniem,
    traktuj siebie samego dobrze.
  8. Twoje uczucia i myśli siedzą w środku i to one wymagają zmiany, a nie Twój wygląd.
  9. Porównywanie się do innych jest stratą czasu. To nie są zawody! Życiem trzeba się cieszyć!
  10. Nie musisz czekać na lepsze samopoczucie żeby zacząć coś robić. Czasami zmieniamy to, jak się czujemy przez zmianę własnego zachowania.
  11. Nie izoluj się od innych.
  12. Skup się na tym, co sprawia Ci przyjemność. Zwróć uwagę na własne życie, nie na twarz, skórę, włosy.
  13. Doceń każdy wysiłek, jaki podejmiesz.
  14. Staraj się żyć dniem dzisiejszym. Najważniejsze by tworzyć w swoim życiu miłe i wartościowe chwile, a nie żałować tego, czego się nie zrobiło w przeszłości.
  15. Chodzi o postęp. Słuchaj, ucz się i zmieniaj swoje życie!

Źródło: Cognitive-Behavioral Therapy for Body Dysmorphic Disorder: A Treatment Manual Sabine Wilhelm, Katharine A. Phillips, and Gail Steketee. The Guilford Press: New York, 2013. tłum. Ewa Warlewska

Udostępnij