Dlaczego diety nie są skuteczne?

Jeśli wpiszesz słowo „dieta” w wyszukiwarce internetowej, natychmiast otrzymasz prawie 200 milionów rezultatów. Diety są często reklamowane jako odpowiedź na problemy ludzi, obiecując szybką utratę wagi, akceptację ciała, zdrowie fizyczne (np. diety oczyszczające) oraz urodę. Ale, jeśli diety są tak skuteczne, dlaczego potrzeba ich tak wiele? W rzeczywistości przemysł dietetyczny to warta miliardy dolarów machina, której sukces tkwi w sprawianiu, by ludzie czuli się źle sami ze sobą. Od tego momentu bardzo łatwo utknąć w podstępnej spirali diet (a wtedy firmy produkujące preparaty dietetyczne zarabiają jeszcze więcej pieniędzy!).

 

Czym jest dieta?

Diety polegają zazwyczaj na przestrzeganiu surowych zasad dotyczących żywienia przez określony okres czasu. Czas ten może być krótki (np. 8 godzin , 1 tydzień) lub długi (np. 6 miesięcy). Diety określają co, jak dużo oraz kiedy jeść. Wszystkie diety są różne! Gdybyśmy chcieli stosować zasady narzucane przez dostępne diety, okazałoby się, że niewiele jest rzeczy, które nadal wolno nam jeść! Ludzie zazwyczaj decydują się na diety, aby schudnąć albo utrzymać wagę lub też by oczyścić organizm. Jednakże w rzeczywistości diety mają bardzo niską potwierdzoną skuteczność, a konsekwentne stosowanie diet może przyczynić się do znaczącego przybrania na wadze.

 

Fizyczna i psychiczna deprywacja

Większość diet narzuca zbyt daleko idące ograniczenia żywieniowe. Jeśli nie dostarczamy organizmowi wystarczającej ilości zróżnicowanego pożywienia, przestawia się on na stan „pół-głodówki” oraz powstaje stan fizycznego głodu. Gdy nie odpowiemy na ten głód sięgając po jedzenie, psychologiczna presja narasta aż do momentu, w którym „złamiemy się” i staniemy się zdeterminowani, aby coś zjeść. Pacjenci z zaburzeniami odżywiania często mówią, że nie odczuwają głodu, co może być prawdą, ponieważ jeśli człowiek przez długi okres ignoruje sygnały głodu, organizm przestaje je rozpoznawać. Mimo to jednak, ciało nadal potrzebuje wartości odżywczych.

 

Konsekwencje głodzenia się

Kiedy człowiek jest fizycznie i psychicznie „zmuszany” do jedzenia wskutek silnego odczuwania głodu, często je wówczas więcej niż planował lub to, czego wcześniej starał się unikać lub też je w sposób napadowy tracąc nad tym kontrolę. Gdy dochodzi do takiego zdarzenia ludzie zaczynają się martwić jak wpłynie to na ich wagę. Zmartwienia takie mogą prowadzić do jeszcze bardziej restrykcyjnych diet, aby naprawić „szkody” wyrządzone poprzez „złamanie zasad” – a wszystko to predysponuje do kolejnych napadów objadania się.

 

 

Restrykcyjne zasady żywieniowe

Język odnoszący się do diet często zawiera słowa takie jak “dobry”, “zły”, “oszukiwać” czy “winny”, co może sprawiać, że ludzie rozwijają surowe i restrykcyjne zasady dotyczące tego co, kiedy oraz jak dużo jeść. Posiadanie pewnych zasad żywieniowych może pomóc nam utrzymać dobre zdrowie, na przykład „Staram się nie jeść zbyt wielu słodyczy”. Surowa reguła zaś jest nieelastyczna i ma naturę „wszystko albo nic”, na przykład „Nie wolno mi nigdy jeść słodyczy”. Zasadę tę da się jedynie przestrzegać lub złamać, a więc nasze postępowanie może być tylko albo dobre albo złe i możemy postrzegać siebie albo jako odnoszących sukces albo porażki. Jest to problematyczne, ponieważ jeśli będziemy starali się przestrzegać taką surową regułę, psychologiczna i fizjologiczna presja będzie się nasilać aż do chwili gdy nie będziemy w stanie się oprzeć i w jakiś sposób złamiemy nasze zasady.

W rezultacie człowiek czuje wtedy, że odniósł porażkę, co może pogłębiać poczucie niskiej wartości oraz obniżony nastrój. Ponadto mogą przychodzić mu do głowy następujące myśli: „Wszystko zepsułem. Równie dobrze mogę teraz zjeść całe opakowanie” lub „Dziś wszystko stracone. Zacznę od jutra”. Myśli takie mogą prowadzić powoli od „wpadek” związanych z jedzeniem do przejadania się lub jedzenia napadowego, wzmacniając cykl restrykcji żywieniowych i diet.

 

Ucieczka od zgubnej pętli diet

Z powodu wzmacniania fizycznego i psychologicznego głodu, stosowanie diet może zwiększać ryzyko nadmiernego jedzenia lub jedzenia napadowego. Aby zminimalizować to ryzyko, potrzebujemy jeść zróżnicowane posiłki regularnie w ciągu dnia. Niedojadanie oraz długie przerwy między posiłkami mogą spowolnić metabolizm, a zatem ciało będzie wolniej spalało energię z pożywienia oraz będzie magazynowało ją jako tłuszcz. Musimy także odejść od restrykcyjnych zasad i zastąpić je bardziej elastycznymi wskazówkami. Normalne i zdrowe jedzenie polega na codziennym przyjmowaniu pożywienia ze wszystkich grup pokarmów, włącznie z tzw. „okazjonalnymi przekąskami” np. lody czy czekolada. Pamiętaj, że uporczywe stosowanie diet jedynie podtrzymuje zaburzone nawyki żywieniowe!

 

Tłumaczenie: Joanna Romanowska

Źródło: http://www.cci.health.wa.gov.au/docs/Why%20Diets%20Do%20Not%20Work%2025-01-18.pdf

Udostępnij