Dlaczego boimy się przemawiać publicznie?

Zrozumienie korzeni tego powszechnego lęku może pomóc nam szybciej go pokonać. Komunikowanie swoich pomysłów w jasny sposób oraz otwarte prezentowanie ich na forum publicznym jest kluczowym składnikiem sukcesu w różnych dziedzinach życia. Bycie dobrym mówcą może pomóc ci budować karierę, rozwijać swój biznes i nawiązywać solidne współprace. Może ci także pomóc propagować idee i zagrzewać ludzi do działania w sprawach, które dotykają bezpośrednio ich lub też całego społeczeństwa. Aby zrobić dobrze każdą z tych rzeczy, trzeba spędzić sporo czasu przed publicznością, wygłaszając prezentację, prezentując pomysł czy przedstawiając swój dorobek artystyczny lub zawodowy. Czasami, jedyną rzeczą, która staje pomiędzy tobą a twoją publicznością jest strach. 

Glossofobia – całkiem fajne i naukowo brzmiące słowo na strach przed przemawianiem publicznie – pojawia się, gdy wygłaszasz lub oczekujesz na wygłoszenie ustnej prezentacji lub przemowy przed innymi ludźmi. Strach przed przemawianiem publicznie cytuje się często, choć nieprawidłowo, jako coś, czego ludzie boją się najbardziej. Istnieje przecież wiele innych rzeczy, których ludzie się boją. Niemniej jednak, strach przed przemawianiem jest bardzo powszechny – około 25% osób relacjonuje, że go doświadcza. 

Niektórzy doświadczają wycieńczającej postaci glossofobii, ale nawet jej łagodna postać może przynosić destrukcyjne skutki. Strach przed publicznym przemawianiem może uniemożliwić ci podejmowanie ryzyka, aby podzielić się swoimi pomysłami, aby mówić o swojej pracy i aby przedstawić własne rozwiązania problemów, które dotykają wielu ludzi – i w rezultacie może wpłynąć na to, w jakim stopniu rozwiniesz się osobiście i zawodowo, oraz ile wpływu możesz mieć. Równocześnie, jakiekolwiek negatywne doświadczenia z publicznym przemawianiem zmniejszą prawdopodobieństwo, że będziesz przemawiał w przyszłości – strach uczy chronić się przed ryzykownymi sytuacjami. 

Lęk przed przemawianiem publicznym – skąd się bierze?

Strach przed przemawianiem publicznie jest nie tyle związany z jakością przemowy, co z uczuciami, myślami czy zachowaniami osoby mierzącej się z występowaniem. Jest wiele powodów, dla których ludzie zaczynają się bać, kiedy muszą wygłosić przemówienie. Teorie badające strach przed przemawianiem wskazują cztery sprzyjające czynniki: 

Fizjologia 

Strach i lęk obejmują wzbudzenie autonomicznego układu nerwowego w odpowiedzi na potencjalnie zagrażający bodziec. Spotykając się z zagrożeniem, nasze ciało przygotowuje się do walki. To nadmierne pobudzenie prowadzi do emocjonalnego doświadczenia strachu i zakłóca naszą zdolność do komfortowego występowania przed publicznością. W końcu, powstrzymuje ono ludzi przed wykorzystywaniem okazji do przemawiania.

Niektóre źródła sugerują, że istnieją ludzie, którzy generalnie doświadczają wyższego lęku w różnych sytuacjach, i przez to są bardziej podatni na odczuwanie lęku także przed przemawianiem publicznie. 

Ludziom, którzy mają  predyspozycję do odczuwania lęku, trudniej jest go opanować i pokonać strach przed publicznym przemawianiem – i będą go unikać. U innych osób lęk dotyczy wyłącznie publicznego  przemawiania, lecz fizjologiczne oznaki strachu, podczas gdy oczekują, przygotowują się i występują publicznie, są podobne. Ponadto, niektórzy doświadczają czegoś, co badacze zwą wrażliwością na lęk, lub strachem przed strachem. Wrażliwość na lęk oznacza, że poza martwieniem się przemawianiem publicznie, ludzie martwią się swoim lękiem przed przemawianiem i tym, jak ten lęk wpłynie na ich zdolność do występowania w trudnych sytuacjach komunikacyjnych. Tak więc, razem z niepokojeniem się, czy poprzez swoją przemowę osiągną swoje cele, osoby o wysokiej wrażliwości na lęk niepokoją się również tym, że będą zbytnio nerwowe przed swoja publicznością i zostaną odebrane jako niepewni mówcy. 

Myśli

Kolejny czynnik obejmuje przekonania ludzi o przemawianiu publicznie i o nich samych w roli przemawiających. Strach często pojawia się wtedy, gdy ludzie przeceniają ryzyko komunikowania swoich pomysłów przed innymi, postrzegając występ jako potencjalne zagrożenie dla swojej wiarygodności, obrazu siebie w oczach innych i szansy dotarcia do nich. Negatywny obraz siebie jako mówcy (Nie jestem dobry w przemawianiu przed tłumem, nie jestem dobrym mówcą, jestem nudny, itd.) może podnosić poziom lęku i zwiększać strach przed przemawianiem.

Według niektórych teorii istnieje rozróżnienie między zorientowaniem na wyniki i zorientowaniem na komunikację. Zorientowanie na wyniki oznacza, że postrzegasz przemawianie publicznie jako coś, co wymaga specjalnych umiejętności, a publiczności przypisujesz rolę sędziów oceniających twoją prezentację.  Natomiast zorientowanie na komunikację oznacza, że skupiasz się głównie na zaprezentowaniu swoich pomysłów, przekazaniu informacji, czy opowiedzeniu historii. Celem osób zorientowanych na komunikację jest dotarcie do publiczności w taki sam sposób, jak podczas codziennych rozmów z innymi ludźmi. Pomyśl o tym na odwrót: jeśli spojrzysz na każdą swoją rozmowę z inną osobą jak na formę „publicznego przemawiania”, otrzymasz wystarczający dowód, że potrafisz wyrażać się jasno i skutecznie się komunikować. W ten sam sposób podszedłbyś wtedy do występowania publicznie, skupiając się po prostu na dzieleniu się pomysłami i informacjami. Jednak kiedy uwaga przechodzi od bycia usłyszanym i zrozumianym na bycie ocenianym, lęk ma w zwyczaju rosnąć.

Sytuacje

Podczas gdy istnieją ludzie z natury skłonni do odczuwania większej ilości lęku, czy też osoby, które nie uważają się za dobrych mówców, są pewne sytuacje, które z dużym prawdopodobieństwem wywołają lęk u większości z nas w sytuacji występowania na forum publicznym: 

  • Brak doświadczenia. Tak jak w każdym innym przypadku, doświadczenie buduje pewność siebie. Kiedy nie masz za sobą wielu godzin wystąpień, jest bardziej prawdopodobne, że doświadczysz strachu przed przemawianiem. 
  • Stopień oceny. Kiedy sytuacja ma prawdziwy lub wyobrażony element oceny, strach jest silniejszy. Jeśli przemawiasz przed grupą osób z przygotowanymi formularzami ewaluacyjnymi, możesz czuć się bardziej niespokojny.
  • Różny status. Jeśli masz przemawiać przed osobami o wyższym statusie (np. wyżej postawionymi osobami w pracy lub uznanymi profesjonalistami w twojej dziedzinie), możesz odczuwać większą dawkę strachu rozchodzącą się po twoim ciele. 
  • Nowe pomysły. Jeżeli dzielisz się pomysłami, które nie były jeszcze przedstawiane na forum publicznym, możesz bardziej martwić się tym, jak zostaną odebrane. Kiedy twój występ obejmuje przedstawianie czegoś nowego, możesz czuć się bardziej niekomfortowo, kiedy przedstawiasz swoją pozycję, otrzymujesz pytania od publiczności czy masz do czynienia z uczestnikami, którzy szukają dziury w całym. 
  • Nowa publiczność. Możesz mieć już doświadczenie z przemawianiem publicznie i prezentowaniem się znanej ci publiczności. Możesz, na przykład, być przyzwyczajony do przemawiania przed profesjonalistami w twojej dziedzinie wiedzy. Kiedy jednak grupa docelowa się zmieni, może pojawić się strach. Jeśli stoisz przed publicznością bardzo różniącą się od osób, do których zwykle przemawiasz, twoja pewność siebie może stać się nieco chwiejna.  

Umiejętności

W końcu, kolejnym czynnikiem przykładającym się do strachu przed przemawianiem są twoje umiejętności w tym obszarze. Podczas gdy wielu uważa się z natury za dobrych mówców, zawsze pozostaje miejsce na rozwój. Ludzie, którzy pracują nad swoimi umiejętnościami, zamiast polegać na wrodzonych talentach, są najbardziej wyróżniającymi się mówcami. Istnieje wiele różnych podejść, prowadzących do zwiększania tego zestawu umiejętności i podnoszenia kompetencji w przemawianiu. Zwiększona kompetencja prowadzi do zwiększonej pewności siebie, która jest skutecznym antidotum na strach. Niemniej jednak, sama pewność siebie nie przekłada się na efektywne przemawianie. 

Liczne korzyści z dzielenia się informacjami i pomysłami na forum publicznym zdecydowanie przeważają nad potrzebą chronienia się przed koszmarem bycia zmuszonym do przemawiania przed innymi. Następne logiczne pytanie brzmi: Jak pokonać ten strach? Na szczęście istnieje wiele podejść, które dobrze się sprawdzają, zarówno pod względem budowania umiejętności jak i zwiększania pewności siebie. 

Źródło: www.psychologytoday.com/intl/blog/smashing-the-brainblocks/201711/why-are-we-scared-public-speaking

Tłum. Karolina Stachoń

Udostępnij