Czym jest zaburzenie stresu pourazowego (PTSD) i jak je leczyć?

Czym jest Zaburzenie Stresu Pourazowego?

Zaburzenie Stresu Pourazowego (ang. Posttraumatic stress disorder – PTSD) jest powszechną reakcją na bardzo stresujące lub traumatyczne wydarzenia. Wiele różnych sytuacji może prowadzić do rozwoju PTSD, między innymi: uczestniczenie w wypadku samochodowym, gwałt lub inne przestępstwo, doświadczenie znęcania się fizycznego lub seksualnego, doświadczenie katastrofy (takiej jak powódź czy bombardowanie), bycie świadkiem śmierci innej osoby.

Osoby cierpiące na PTSD zmagają się z trzema typami objawów:

  1. Ponowne przeżywanie traumy. Obejmuje to częste wspomnienia, koszmary nocne, flashbacki, które sprawiają, że osoba czuje, jakby sytuacja traumatyczna wydarzała się na nowo. Wspomnienia pojawiają się często, gdy osoba zobaczy lub usłyszy coś, co przypomina jej o wydarzeniu.
  2. Unikanie. Przypominanie sobie tego, co się wydarzyło wywołuje niepokój, dlatego osoba cierpiąca na PTSD stara się o tym nie myśleć. Unika również ludzi, miejsc i rzeczy, które przywołują wspomnienia. Często czuje się oderwana od innych ludzi. Niektórzy uciekają w alkohol lub narkotyki, aby zmniejszyć odczuwany ból.
  3. Objawy stresu. Mogą pojawić się problemy ze snem, ciągłe poirytowanie i złość, problemy z koncentracją, poczucie napięcia i ciągłą czujność.

Jakie są przyczyny PTSD?

Doświadczenie traumatycznego wydarzenia zapisuje się w pamięci w postaci tego, co osoby widziały, słyszały i czuły w tamtym momencie. Później podobny widok, dźwięk, zapach czy uczucie może wywołać napływ wspomnień i emocji.

Drugą przyczyną powrotu wspomnień jest potrzeba nadania sensu temu, co się wydarzyło. Traumatyczna sytuacja często wpływa na podważenie przekonań, jakie osoby te posiadały wcześniej – przykładowo dotyczących tego, że świat to bezpieczne miejsce, a złe rzeczy na pewno nie przytrafią się nam. Aby zrozumieć traumę, osoby cierpiące na PTSD muszą o niej myśleć. Wywołuje to jednak wspomnienia i emocje, czego osoby te starają się uniknąć. Zamiast zrozumieć i odnaleźć spokój miotają się więc między wspominaniem i próbami wymazania z pamięci danego wydarzenia.

Jak rozwija się PTSD?

Większość osób zaczyna prezentować objawy PTSD krótko po wydarzeniu traumatycznym. W przypadku połowy z tych osób sytuacja polepszy się sama w przeciągu trzech miesięcy. Inni mogą zmagać się z objawami przez lata. Niektórzy mogą doświadczyć objawów PTSD nawet kilka lat po wydarzeniu traumatycznym.

W jaki sposób działa terapia poznawczo-behawioralna w przypadku PTSD?

Terapia poznawczo-behawioralna pomaga zredukować niepokojące wspomnienia i emocje wynikające z traumy, a także nadać sens temu co się wydarzyło. Po pierwsze, Twój terapeuta zaproponuje proste ćwiczenia zmniejszające Twój lęk. Potem pomoże Ci zmierzyć się ze wspomnieniami poprzez ponowne opowiedzenie traumy w bezpiecznej sytuacji. Początkowo stare uczucia mogą powrócić. Jednak im częściej będziesz to robił, tym bardziej emocje te wyblakną pozwalając Ci na osiągnięcie spokoju. Twój terapeuta pomoże Ci także spojrzeć na wydarzenie bardziej realistycznie, omówi także konsekwencje jakie niesie ono dla Twojej przyszłości. Wiele badań pokazuje, że terapia poznawczo-behawioralna polepsza stan pacjentów cierpiących na PTSD, a dwie trzecie pacjentów całkowicie wychodzi z choroby po zakończeniu leczenia. Badania te dotyczyły kombatantów wojennych, ofiar gwałtu czy napaści, nadużyć w dzieciństwie, przemocy politycznej, a także wypadków samochodowych.

Jak długo trwa terapia?

Długość terapii PTSD zależy od ilości wydarzeń traumatycznych, których doświadczyłeś oraz ich dotkliwości, natężenia Twoich obecnych objawów oraz innych problemów z jakimi mierzysz się w swoim życiu. W przypadku osób, które doświadczyły jednego traumatycznego wydarzenia wystarcza zazwyczaj 12-20 sesji. Większość z tych sesji będzie trwała 45-50 minut, niektóre mogą trwać do 90 minut.

Czy leki mogą pomóc?

Leczenie farmakologicznej jest zazwyczaj niewystarczające w przypadku PTSD. Może być jednak pomocne, gdy stosowane jest w połączeniu z terapią. Twój lekarz lub psychiatra może zaproponować leki, które byłyby najlepsze w Twoim przypadku.

Czego oczekujemy od Ciebie, jako pacjenta?

Nie zaleca się rozpoczynania leczenia PTSD jeśli obecnie nadużywasz alkoholu lub narkotyków, lub przeżywasz duży kryzys w swoim życiu. Twój terapeuta może pomóc Ci najpierw poradzić sobie z tymi problemami, a potem rozpocząć pracę nad objawami PTSD. Ważne jest, abyś chciał podjąć terapię i poświęcił swój czas na ćwiczenie tego, czego się nauczyłeś.

Tłumaczenie: Joanna Lichoń. Źródło: Treatment Plans and Interventions for Depression and Anxiety Disorders, Second Edition (The Guilford Press, 2012). Copyright by Robert L. Leahy, Stephen J. F. Holland, and Lata K. McGinn.

Udostępnij