trauma złożona

Czym jest trauma złożona dla nastolatków i młodych dorosłych?

Czym jest złożona trauma?

Rodziny i okolice, w których dorastamy różnią się od siebie. Kiedy jest tak jak być powinno, młodzież dorasta w otoczeniu osób, które o nich dbają, okazują miłość oraz pomagają wyrosnąć im na osoby zdrowe i silne. Czasami dzieje się jednak tak, że osoby, które powinny zapewnić dzieciom i młodzieży poczucie tego, że mogą na nie liczyć kiedy potrzebują pomocy i ochrony, mówią lub robią bardzo podłe lub bolesne rzeczy, czy też po prostu nie potrafią zapewnić im opieki.

Życiowe doświadczenia mają znaczenie – te dobre, złe i wszystko pomiędzy nimi. Kiedy dorastamy, zarówno to, co się wydarzyło, jak i to, co się nie wydarzyło ma na nas wpływ. Część młodzieży nie sądzi jednak, że to co się dzieje tak naprawdę ma znaczenie. A Ty? Część ludzi uważa, że dzieci i adolescenci powinny dojść do siebie po tym, czego doświadczyły, nawet jeśli było to coś straszliwego. Jednakże w przypadku wielu młodych ludzi to, co się wydarzyło, ciągle powraca i mimo upływu czasu powoduje ból.

Traumatyczne doświadczenie vs. traumatyczne wydarzenia w przeciągu życia

Porozmawiajmy o różnicy między tym, kiedy pojedyncze bardzo straszne i okropne wydarzenie ma miejsce – jak na przykład wypadek samochodowy, huragan czy bycie świadkiem czyjejś krzywdy, a tym, kiedy wiele niebezpiecznych i krzywdzących rzeczy zdarza się ciągle i ciągle, jak na przykład molestowanie seksualne, znęcanie się czy zaniedbanie.

Dorośli mają wiele nazw na określenie tego typu rzeczy: stres, tragedia, nieszczęście czy trauma. Jednak żadne z tych określeń nie odzwierciedla różnicy między radzeniem sobie z jedynym lub wieloma złymi rzeczami, które się wydarzyły a życiem pełnym okropnych rzeczy, które ciągle się zdarzają.

Zespół stresu pourazowego (PTSD)

Przechodząc przez traumatyczne wydarzenia, wielu młodych ludzi (i dorosłych) ma problemy z tym, aby zapomnieć o tym, co się wydarzyło. Czasami mają koszmary lub nie mogą przestać myśleć o tym, czego doświadczyli. Mogą stać się nerwowi albo spięci, czuć strach, że coś złego znów się wydarzy lub też stracić zainteresowanie rzeczami, którymi się interesowali. Takie reakcje na uraz są normalne, nie są natomiast tylko „dziecięcymi” problemami: zdarzają się sportowcom, żołnierzom, policjantom, strażakom i rodzicom. Czasami sytuacja ulega polepszeniu sama. W przypadku kiedy tak się nie dzieje i osoby są ciągle pobudzane przez to, co przypomina im o tym, czego doświadczyły, mamy do czynienia z PTSD (zespół stresu pourazowego).

Złożona trauma

Czasami młodzi ludzie dorastają doświadczając wielu złych lub rzadko kiedy dobrych rzeczy, albo obu. Czasami złe rzeczy zdarzają się tak często, że młodzież może myśleć, że takie po prostu jest życie. Mogą mieć miejsce kłopoty w domu, jak na przykład dorośli kłócący się przez cały czas albo nie zapewniający potrzeb dzieci, takich jak jedzenie, ciepłe ubrania, przytulanie, słowa wsparcia, nagrody.

Czasami rzeczy są złe w tym sensie, że ranią młodych ludzi od środka, czego nikt nie jest w stanie zauważyć, jak na przykład sytuacje kiedy ich opiekunowie, starsze rodzeństwo czy rówieśnicy stale mówią o nich okropne rzeczy, grożą albo wpadają we wściekłość i obwiniają ich o rzeczy, które nie są ich winą. Niektórzy żyją w strasznej okolicy, gdzie nie można czuć się bezpiecznie poza domem.

Kiedy te wszystkie złe rzeczy narastają może pojawić się problem. Wiele dzieci i młodzieży czuje, że nie ma w pobliżu nikogo, kto pomógłby im naprawić pewne sprawy, kto da im wsparcie. W wielu przypadkach młodzi ludzie mogą odczuwać strach, smutek, wściekłość albo też obwiniać się za to, że dzieje się coś złego. Może też pojawić się trudność w kwestii zaufania innym, nigdy nie wiedząc czy dana osoba nas zawiedzie, zniknie czy niespodziewanie zaatakuje. Kiedy czujesz, że inni nie troszczą się o ciebie, możesz zacząć myśleć, że zasługujesz na złe rzeczy, które mają miejsce w twoim życiu. Zamiast poczucia bycia kochanym i wyjątkowym, możesz nie myśleć o sobie dobrze. Możesz myśleć, że jesteś inny, nie pasujesz gdzieś, szczególnie widząc innych cieszących się czasem ze swoją rodziną lub mających przy sobie opiekunów, na których mogą liczyć. Może też pojawić się poczucie, że nigdy nie będziesz w niczym dobry, nieważne jak bardzo będziesz pracować, a jedyne czego chcesz, to poddać się.

Może się wydawać, że sytuacja jest beznadziejna.

Kiedy masz w sobie takie odczucia, zwykle sytuacja sama z siebie się nie polepszy. Brzmi skomplikowanie? Masz to jak w banku. Dlatego nazywamy to traumą złożoną.

Jaki wpływ może mieć na mnie złożona trauma?

Złożona trauma w różny sposób może wpływać na ludzi. Dzieci i młodzież ze złożoną traumą często doświadczają negatywnych myśli, emocji, przekonań na temat siebie lub świata. Mogą mieć także nieprzyjemne odczucia w swoim ciele z powodu życia w ciągłym stresie. Życie w cieniu traumy może sprawić, że młodzi ludzie mogą mieć trudności ze tworzeniem zdrowych związków lub wyobrażaniem sobie dobrej przyszłości.

Mimo tego, że coś złego wydarzyło się we wczesnym dzieciństwie i powinno być już „za nami”, to efekty złożonej traumy mogą trwać przez długi czas. Może okazać się to dezorientujące lub denerwujące dla nastolatków, a nawet dorosłych, którzy mimo tego, że powinno być lepiej, nadal czują się beznadziejni, nieszczęśliwi, uziemieni, zagubieni czy zagrożeni. Może to stwarzać poczucie presji i wstydu, szczególnie kiedy dorośli zaczynają być niecierpliwi, sfrustrowani czy obwiniają młodzież o niewystarczające podejmowanie starań, żeby coś zmienić. Ważną do zapamiętania rzeczą jest to, że tak właśnie działa złożona trauma. Dokładnie tak jak trzęsienie ziemi może powodować głębokie pęknięcia w fundamentach, które są niewidoczną przyczyną niestabilności budynku nawet dekady później, tak złożona trauma może zakłócać zdrowy rozwój, często będąc niezauważoną przyczyną wielu problemów i trudności, niekoniecznie w oczywisty sposób powiązanymi z doświadczeniami z wczesnego dzieciństwa, z którymi młodzież mierzy się lata później.

Sposoby radzenia sobie młodzieży

W ciele każdego z nas znajduje się system alarmowy oraz mózg, który pomaga nam rozpoznawać niebezpieczeństwo i zagrożenia. Osoby cierpiące na złożoną traumę często rozwijają w sobie alarmy, które są bardzo wrażliwe. Czasami mogą sprawiać, że osoba czuje się bezpieczna. W innych przypadkach alarm ten może włączyć się kiedy pojawi się coś przypominającego im wydarzenia z przeszłości, mimo, iż nie dzieją się teraz. Takie zjawisko nazywamy fałszywym alarmem. Mimo, że jest on fałszywy to może brzmieć i być tak głośny i straszny jak ten prawdziwy (nasze ciała i mózgi mają trudności z rozróżnianiem prawdziwych i fałszywych alarmów).

Kiedy młodzi ludzie dorastają w dużym stopniu mając styczność z sytuacjami niebezpieczeństwa, maltretowania czy zaniedbania rozwijają sposoby radzenia sobie, które pomagają im przetrwać. Czasem odnosimy się do tego jako naszego „systemu przetrwania” lub „mózgu przetrwania”. Młodzież może wykształcić w sobie umiejętność poznawania tego, co czują inni ludzie, totalnego ignorowania ich uczuć albo też gotowości do walki w ułamku sekundy. Choć wspomniane umiejętności mogą umożliwić młodym ludziom przejście przez bardzo trudne, straszne lub samotne chwile, to umiejętności przetrwania mogą powodować problemy, kiedy staną się one nawykami lub też w przypadku używania, ich kiedy nie są potrzebne.

Jest wiele sposobów radzenia sobie ze stresującymi doświadczeniami, a ludzie mogą robić różne rzeczy, aby przynieść sobie ulgę w stresie, zmniejszyć napięcie i lęk oraz sprawić, że ich ciała odczują spokój i będą pod kontrolą. Czasami zdarza się, że ludzie bardzo intencjonalnie używają strategii radzenia sobie: ćwiczą poszczególne umiejętności oraz aktywnie pracują nad redukcją stresu, przełączając swoją energię na bardziej komfortowy poziom. Inni natomiast zachowują się bardziej instynktownie: podejmują impulsywne lub automatyczne kroki, aby zmienić to jak się czują, często nawet nie zdając sobie z tego sprawy. Bez względu na to czy celowe czy nie, pewne strategie radzenia sobie mogą okazać się bardzo pomocne w przypadku jednych albo mało pomocne w przypadku drugich. Co więcej, niektóre ze strategii używanych w celu zarządzania przytłaczającymi uczuciami lub uwolnienia energii mogą okazać się skuteczne i mieć dużą siłę w pewnych chwilach, ale mogą też okazać się destrukcyjne, uzależniające, a także znacząco podnosić ryzyko negatywnych skutków na przestrzeni czasu.

Teraz przyjrzymy się strategiom radzenia sobie ze stresującymi doświadczeniami i uczuciami, które mogą powodować dodatkowe problemy u młodych ludzi. Następnie przejdziemy do odkrywania zdrowych strategii radzenia sobie ze skutkami złożonej traumy.

Poprawa sytuacji

Tak jak zostało to już wspomniane, rzeczy przypominające o traumie lub też jej „wyzwalacze” mogą powodować fałszywe alarmy w mózgu i ciele. Osobom, które doświadczyły złożonej traumy może wydawać się, że ich problemy są zbyt duże, aby sobie z nimi poradzić, że są pozostawieni sami sobie, nikt o nich nie dba albo nic już im nie pomoże. Kiedy tak się dzieje, te fałszywe alarmy mogą wydawać się być tak silne, że osoby zapominają o bezpiecznych i zdrowych sposobach radzenia sobie, zwracając się ku sposobom, które stwarzają jeszcze więcej problemów.

Jest rzeczą naturalną, że coś nie idzie zgodnie z planem kiedy pojawiają się rzeczy przypominające ci złe doświadczenia z przeszłości. Nie oznacza to jednak, że jesteś zły, szalony czy pomieszany. Oznacza to, że jesteś człowiekiem. Dobra wiadomość jest taka, że kiedy ludzie przechodzą przez trudny czas, wychodzą z niego silniejsi.

Kolejną porcją dobrych wiadomości jest to, że przechodząc przez trudny okres nie musisz być sam. Każdy potrzebuje pomocy od innych przynajmniej przez jakiś czas, doświadczając złożonej traumy czy nie. Jest rzeczą naturalną, aby otrzymać pomoc od profesjonalistów i troszczących się dorosłych, którzy rozumieją jak działa złożona trauma oraz mogą pomóc ci w znalezieniu sposobów na poprawienie twojej sytuacji. Możesz także uczyć się od innych młodych ludzi, którzy mają za sobą podobne doświadczenia oraz od ludzi, którzy pomogą ci rozpoznać i wydobyć twoje mocne strony i wytrzymałość.

Rodzaje terapii złożonej traumy

Kilka rodzajów terapii zostało stworzonych specjalnie na potrzeby dzieci i młodzieży, którzy w swoim życiu doświadczyli traumy złożonej. Niektóre z nich wymagają spotkań psychologa z całą rodziną, inne skupiają się bardziej na spotkaniach jeden na jeden, a jeszcze inne na pracy z młodzieżą w grupie. Jedne przeznaczone są dla nastolatków i adolescentów, inne w większości skupiają się na dzieciach i ich rodzicach, a jeszcze inne na ludziach w każdym wieku. Badania pokazują, że tego typu interwencje pomagają w trudnościach emocjonalnych, wynikających z doświadczeń ze złożoną traumą.

Poniżej znajdują się inne sposoby, które razem z terapią mogą poprawić twoją sytuację:

  1. Podnoszenie bezpieczeństwa

Bycie „bezpiecznym” oznacza posiadanie wystarczającej ochrony, co oznacza, że generalnie wokół nie istnieje zagrożenie fizyczne. Oznacza to również bezpieczeństwo emocjonalne: to, że ludzie wokół nie będą mówić ci złośliwych rzeczy lub też robić czegoś co może sprawić, że myślisz o sobie źle. Możesz nauczyć się strategii, które pomogą ci czuć się bezpieczniej, zarówno fizycznie jak i psychicznie. Ważną rzeczą jest to, aby wiedzieć, że może być lepiej. Może zająć ci to chwilę, ale JEST możliwe, aby czuć się wystarczająco bezpiecznie, co umożliwi ci życie w taki sposób, w jaki chcesz.

Co może pomóc:

Istnieją sposoby podnoszące bezpieczeństwo w twoim życiu oraz w twoich relacjach. Mogło zdarzyć się tak, że twoje doświadczenie złożonej traumy było tak długie, że możesz czuć, że nic się nigdy nie zmieni. Rozmawiając z osobami, którym ufasz – z nauczycielem, terapeutą, trenerem, mentorem, religijnym przywódcą, bliskim, doświadczonym uczniem czy dobrym przyjacielem możesz nauczyć się sposobów, aby czuć się bezpiecznie albo być bezpiecznym:

  • Nauczenie się rozpoznawania niebezpiecznych sytuacji. Identyfikuj i praktykuj strategie „wyjściowe” – sposoby na opuszczenie takich sytuacji.
  • Nauczenie się, komu możesz ufać. Decydować, kto da ci najlepszą poradę, kiedy znajdziesz się w niebezpiecznej sytuacji (w domu, z przyjaciółmi, w twojej okolicy, szkole) lub będziesz potrzebować pomocy. Nikt nie musi dochodzić do tego sam.
  • Uważne spojrzenie na wszystkie twoje relacje. Kiedy wiesz, że ktoś jest bezpieczny? Miej na uwadze, że przemoc i wykorzystywanie nie zawsze ma formę fizyczną – kiedy powtarza się, że ktoś rani cię emocjonalnie to znaczy, że jesteś w szkodliwej relacji.
  1. Radzenie sobie z uczuciami

Złożona trauma może prowadzić do mylących emocji i uczuć w twoim ciele. Nikt nie chce czuć się odrętwiały, sprawdzany, wystraszony, smutny, zraniony, zły lub napięty cały czas. Nauczenie się jak bezpiecznie i efektywnie radzić sobie ze swoimi emocjami, poziomem energii, twoim zachowaniem daje ci możliwość wyboru oraz więcej kontroli nad własnym życiem.

Co może pomóc:

  • Naucz się rozpoznawania to, co wyzwala traumę, twoich osobistych „zapalników”. Czasami coś, co wydaje się drobnostką dla innych ludzi, nas samych może bardzo zdenerwować. Czasami sami nawet nie wiemy, co spowodowało, że odczuwamy złość, a ludzie myślą, że przesadzamy. Kiedy tak się dzieje, zwykle oznacza to, że przypomniano nam coś, co stało się w przeszłości. Naucz się tego, co przypomina lub też prowokuje w tobie silną reakcję (np. Sposób, w jaki dorośli mówią do ciebie albo jak inni młodzi ludzie na ciebie patrzą).
  • Rozpoznawaj swoje uczucia. Dojdź do tego, co czujesz i gdzie to czujesz. Przykładowo, kiedy jesteś wściekły, twoje serce bije bardzo szybko? Kiedy się denerwujesz, czujesz to w swoim brzuchu? Twoje ciało często wysyła ci wiadomości o tym jak się czujesz. Przestawiając się na twoje „wiadomości płynące z ciała” możesz rozpoznawać, a następnie zmieniać to, co czujesz, więc nie zawsze musisz czuć się tak spięty, zdenerwowany albo nabuzowany.
  • Ćwicz komunikowanie twoich uczuć ze swoim przyjacielem albo z osobą dorosłą, której ufasz, w sposób, w jaki będą mogli cię „usłyszeć” i wyrażą chęć pomocy. Kiedy jesteś zraniony, unikaj trzymania wszystkiego w sobie albo atakowania czy obwiniania osoby, na której ci zależy. Powiedz innym, co spowodowało w tobie silną reakcję w odpowiedzi na jakąś sytuację, a będą oni mogli zrozumieć, dlaczego jesteś zdenerwowany.
  • Znajdź sposób „ujścia” raniących uczuć czy myśli, albo też wyrażania uczuć w sposób przynoszący ulgę. Spróbuj prowadzenia dzienniczka, rysowania, słuchania muzyki, oddychania, jogi, ćwiczeń.
  • Próbuj nowych strategii radzenia sobie, aby zobaczyć, która z nich działa. Która z nich działa najlepiej na jakie uczucia? Która z nich działa najlepiej kiedy masz mnóstwo energii, a która kiedy mało? Kiedy myślisz o sobie w sposób bardzo negatywny? Kiedy czujesz się „na haju” albo niewyraźny?
  1. Budowanie zdrowych relacji

Każdy potrzebuje w swoim życiu ludzi. Złożona trauma często wiąże się z tym, że ludzie, którzy mieli cię wspierać, nie robili tego. Czasami oznacza to, że dorośli, którzy byli ci bliscy, nie troszczyli się o ciebie, nie chronili cię, ani nie pomagali w trudnym czasie. Mogło to sprawić, że ciężko ci zaufać innym ludziom. Podczas, gdy jest rzeczą naturalną, aby być ostrożnym, jeśli chodzi o to, komu ufamy, to kiedy ktoś został zraniony, zdradzony albo też zawiedziony przez innych, zaczyna wierzyć, że tak naprawdę nie może nikomu ufać. Kiedy tak się dzieje, łatwo przychodzi poddanie się oraz oczekiwanie tego, co najgorsze ze strony innych. Możesz nawet zacząć tolerować rzeczy, których nie powinieneś. Czasem, kiedy wiele przeszedłeś możesz zacząć traktować ludzi w ten sam sposób, w jaki sam byłeś traktowany w przeszłości.

Co może pomóc:

Relacje z rodzeństwem, rówieśnikami i dorosłymi wymagają pracy. Jedni wolą mieć tylko jednego lub dwójkę dobrych przyjaciół. Inni czują się dobrze w otoczeniu mnóstwa ludzi. Jest rzeczą ważną, aby znaleźć ludzi, którzy się o ciebie troszczą, do których możesz zwrócić się, kiedy potrzebujesz wsparcia, z którymi możesz się bawić i czuć się bezpiecznie, którzy stoją za tobą murem, kiedy dzieje się coś złego. Umiejętności, których potrzebujesz, aby móc budować dobre relacje to (1) nauczenie się, w jaki sposób tworzyć bezpieczne i zdrowe relacje, (2) wiedza na temat tego, czego chcesz od innych ludzi i (3) rozumienie, czego chcesz od innych i co możesz im dać:

  • Przyjrzyj się wszystkim swoim relacjom. Co ci się podoba, a co nie w każdej z nich. Jakie pytania chcesz sobie zadać? Czy to relacja, na której mogę polegać? Jak się zachowuję, kiedy jestem w tej relacji? Jestem dumny z tego, kim jestem?
  • Zdecyduj, które z relacji są warte tego, aby je utrzymywać, a które mogą cię ranić lub powodować problemy. Szukaj przykładów dobrych relacji pośród ludzi, których znasz albo tych opisanych w książkach, telewizji, filmach i spróbuj stworzyć obraz tego, co mogłoby być „zdrową” relacją.
  • Jacy ludzie są teraz obecni w twoim życiu? Ludzie mogą pełnić mnóstwo różnych ról w twoim życiu: może to być przyjaciel, mentor, opiekun. Czego więcej potrzebujesz?
  • Czy masz wystarczająco dużo źródeł wsparcia? Przykładowo, czy masz kogoś, na kogo możesz liczyć, kiedy potrzebujesz pocieszenia? Rady? Zabawy? Kiedy chcesz się spotkać? Kogoś, kto jest dobrym słuchaczem, kiedy masz problem. Kogoś, kto poda ci pomocną dłoń albo pożyczy coś, czego potrzebujesz. Nie musisz oczekiwać tych wszystkich form wsparcia od jednej osoby. Możesz zdarzyć się tak, że uznasz, iż potrzeba ci kilku osób, aby spełnić te różne potrzeby.
  • Ćwicz swoje relacje z ludźmi, na których możesz liczyć. Może to być twój terapeuta albo psycholog szkolny. Kiedy będziesz gotowy, spróbuj poćwiczyć te umiejętności przynajmniej z dwoma osobami, które chciałbyś poznać lepiej, a nie pomyślałeś o nich wcześniej, takich jak inni ludzie w twoim wieku, kuzyni, dorośli w twojej rodzinie, inni dorośli, którym ufasz.
  • Pomyśl o budowaniu nowych przyjaźni i relacji. Na przykład, znajdź coś co lubisz robić, a co inni mogliby polubić i dowiedz się czy chcieliby robić to razem z tobą. Szukaj okazji do próbowania nowych aktywności albo próbuj nowych miejsc, które wydają się być ciekawe i bezpieczne, przedstawiaj się innym ludziom. Wymaga to mnóstwa odwagi, ale uda ci się. Jeśli nie jesteś pewien nowo poznanej osoby albo grupy ludzi, poproś osobę dorosłą, której ufasz, aby razem to przeanalizować.
  1. Zwiększanie swoich mocnych stron i pozytywnych uczuć

Wielu młodych ludzi, którzy doświadczyli złożonej traumy, spędza zbyt dużo czasu trwając z dnia na dzień. Jest to wyczerpujące i często oznacza pojawianie się złych odczuć częściej niż tych dobrych. Te dobre – jak duma, podekscytowanie, ciekawość i nadzieja nie wymażą ciężkich chwil, ale mogą pomóc ci przez nie przejść. Każdy zasługuje na chwile przyjemności w życiu. Szukaj ludzi i miejsc w twojej społeczności, aby robić rzeczy, które dają radość. Naucz się rozpoznawać pozytywy w sobie, w innych ludziach i rzeczach wokół ciebie.

Co może pomóc:

  • Przyjrzyj się temu, co stoi na twojej drodze. Czasami zawadzają nam jakieś zewnętrzne bodźce, mogą to być rodzinne zobowiązania albo niewystarczająca ilość pieniędzy. Czasami są to jakieś bodźce wewnętrzne, np. poczucie winy i brak komfortu przy odczuwaniu radosnych uczuć, poczucie, że nie zasługujesz na to, aby spotykało cię coś dobrego albo, że wszystko jest beznadziejne.
  • Znajdź coś w czym jesteś dobry i podejmij się działania. Bądź dumny ze swoich starań. Odczuwaj radość z tego, że twoja praca zmierza w jakimś kierunku. Może interesujesz się sportem? Tańcem? Muzyką? Rysowaniem? Pisaniem, tekstami albo poezją? Śpiewaniem? Byciem dobrym słuchaczem? Pomaganiem innym? Opieką nad zwierzętami? Gotowaniem? Ogrodnictwem? Budownictwem albo naprawianiem rzeczy?
  • Naucz się jak robić jedną rzecz w tym samym czasie. Wybierz jedną aktywność i skup na niej całą swoją uwagę. Wytrzymaj przez dwie minuty. Nie zajmuj się niczym innym, ani też nie myśl o innych rzeczach. Na początku możesz próbować koncentrować się na spowalnianiu swojego oddechu i oddychaniu czując twój brzuch. Jeśli poczujesz, że błądzisz gdzieś myślami, nie przejmuj się i spróbuj ponownie. Im więcej ćwiczysz, tym lepszy będzie efekt końcowy. Im bardziej ćwiczysz robienie jednej rzeczy na raz, tym łatwiej będzie ci przestać martwić się złymi rzeczami, a zacząć skupiać się na rzeczach pozytywnych.
  • Zrób listę wszystkich rzeczy, które lubisz i które chciałbyś spróbować. Niech lista będzie tak długa jak tylko się da. Wybierz te rzeczy, które wydają się być niemożliwe i odległe i takie, które są możliwe do wykonania na chwilę obecną.
  1. Znajdowanie sensu w przeszłości, odnajdywanie tego kim jesteś teraz i granie wiodącej roli w kształtowaniu twojej przyszłości.

Kiedy ludzie w ciągu swojego życia doświadczają mnóstwa złych rzeczy i niewystarczająco wiele tych dobrych, uczą się, aby najpierw reagować, potem myśleć i skupiać się na przetrwaniu. Z czasem może zmienić się w nawyk i stać się jedynym sposobem na przeżycie. Ludzie mogą zapominać o swoich życzeniach, marzeniach czy celach. Młodzi ludzie, którzy doświadczyli traumy złożonej mogą nie dostawać szans na osiąganie swoich celów. Często jedyną przyszłością, jaką przed sobą widzą, jest jeszcze więcej tych samych złych doświadczeń albo brak jakiejkolwiek przyszłości. Mogą oni jednak nauczyć się wyobrażać sobie lepszą przyszłość, aby poczuć w sobie więcej siły, potrafić analizować trudne sytuacje oraz aby podejmować dobre decyzje prowadzące do rozwiązania ich problemów i polepszenia życia.

Co może pomóc:

  • Naucz się rozumieć i radzić sobie ze swoimi emocjami. Nie pozbywaj się swoich uczuć, ale sprawuj nad nimi kontrolę. Chcesz mieć zdolność oceniania sytuacji, przewidywać swoje wybory i podejmować dobre decyzje zamiast pogarszania swojej sytuacji działając pod wpływem impulsu. Każda decyzja, z którą się mierzysz, nawet taka, która początkowo wydaje się być sytuacją bez wyjścia, tak naprawdę ma nie jedno, a nawet kilka wyjść, włączając opcję nie podejmowania żadnych działań lub wycofania się. Ocenienie tego, które z wyjść jest tym dobrym może być trudne. Nawet jeśli poproszenie o pomoc wymaga odwagi, to może okazać się, że poczujesz się dużo lepiej, kiedy poprosisz o radę osoby dorosłe albo przyjaciół, którzy mają twoje zaufanie.
  • Odkrywaj to kim jesteś, co ma dla ciebie znaczenie i kim chcesz być w przyszłości. Prześledź swoje zainteresowania (co robisz dobrze, co sprawia ci radość), twoje opinie i odkryj, co ma dla ciebie znaczenie. Spróbuj zrozumieć jakie wydarzenia w twoim życiu, zarówno te dobre jak i te złe, do tej pory ukształtowały cię jako osobę. Im więcej o sobie wiesz i dlaczego tak właśnie się czujesz i robisz rzeczy, które robisz, tym więcej posiadasz mocy do wprowadzenia zmian w swoim życiu.
  • Sporządź listę swoich celów i współpracuj z dorosłymi, którym ufasz, aby zaplanować poszczególne kroki, które zaprowadzą cię do celu. Wyznaczanie celów może pomóc ci w podejmowaniu decyzji, które są dla ciebie dobre.
  • Odkrywaj swoje doświadczenia z kimś, komu ufasz, w tempie, które jest do ciebie dostosowane. Może okazać się, że zidentyfikujesz coś, co cię przeraża, albo denerwuje i dojdziesz do tego, dlaczego twoje reakcje mają sens, albo miały sens, mimo że stały na twojej drodze do czegoś. Nauczenie się panowania nad tym, w jaki sposób reagujesz na rzeczy przypominające ci o przeszłości, wymaga czasu i zwykle koniecznego wsparcia od osoby, która zapewnia ci poczucie bezpieczeństwa.
  • Nawet najtrudniejsze chwile mogą prowadzić do rozwijania nowych mocnych stron (wytrzymałości) u ludzi, którzy ich doświadczyli. Zrób spis swoich mocnych stron, które zostały do tej pory przez ciebie rozwinięte.
  • Zgłębianie twoich doświadczeń, skupianie uwagi na twoim życiu i patrzenie na siebie jako całość, a nie tylko na te złe, zranione, zrujnowane części może pomóc ci w budowaniu silniejszego ja.
  • Pamiętaj, inni mogą pomóc ci w stymulowaniu twoich mocnych stron i dać ci odpowiednie narzędzia, natomiast to od ciebie zależy to czy i w jaki sposób ich użyjesz.
  • Nigdy nie poddawaj się, jeśli chodzi o wyobrażanie sobie lepszej przyszłości, nawet jeśli wszystko wydaje się niemożliwe, a ty zmagasz się z uczuciem beznadziejności. Nie możesz zmienić wszystkiego, ale możesz odnaleźć rzeczy, które sprawią, że twoje życie będzie warte tego, aby je przeżywać.

Możesz rozwinąć w sobie siłę, która pozwoli ci wprowadzić zmiany w twoim życiu. Kiedy tak się stanie, sprawisz, że poprawi się sytuacja twoja i ludzi, którzy są dla ciebie ważni.

Tłum. Anna Seredyk; źródło: https://www.nctsn.org/sites/default/files/resources//what_is_complex_trauma_for_youth.pdf

Udostępnij