uważność

Czym jest uważność?

Uważność (ang. mindfulness) to starożytna buddyjska praktyka, która ma spore znaczenie również w obecnych czasach. Mindfulness jest bardzo prostą koncepcją. Termin ten oznacza specyficzne zwracanie uwagi w sposób szczególny: celowo, w danym momencie oraz bez wydawania osądów. Zwiększa to świadomość, przejrzystość i akceptację obecnej chwili.

Uważność nie znajduje się w sprzeczności z żadnymi wierzeniami czy tradycjami, zarówno religijnymi kulturowymi, jak i naukowymi. To po prostu sposób postrzegania własnych myśli, doznań fizycznych, wzrokowych, dźwiękowych, zapachowych – wszystko, co normalnie może umknąć naszej uwadze. Nie potrzebujemy do tego specjalnych umiejętności, ale proces ten może wymagać praktyki, bo nasze umysły nie są przyzwyczajone do działania w taki właśnie sposób.

Zwierzęta i małe dzieci potrafią być uważne i obecne w danej chwili. Dorosły może wyjść na zewnątrz i zauważyć, że ogród jest nieuporządkowany, a trawa wymaga skoszenia. Dzieci natomiast zauważą mrówki i inne robaczki.

Uważność może pomóc nam dostrzec to, czego nie zauważamy na co dzień, ponieważ nasze myśli wybiegają w przyszłość lub powracają do przeszłości – myślimy o tym, co powinniśmy zrobić lub co już zrobiliśmy.

Bycie uważnym pomaga wytrenować uwagę. Nasze myśli błądzą przez ok. 50% czasu, ale za każdym razem, gdy skupiamy się na chwili obecnej, trenujemy nasz „mięsień” uważności i stajemy się mentalnie sprawniejsi. Możemy mieć większą kontrolę nad naszą uważnością i wybierać na czym chcemy się skupić… a nie jedynie biernie poddawać się myślom, które nas stresują i nie pozwalają nam cieszyć się chwilą. Mindfulness można określić zarówno jako wybór, ale także jako naukę kontrolowania uwagi, bycie otwartym, ciekawym i elastycznym. Bill Murray opisuje uważność jako bycie „czujnym i dostępnym”.

Autopilot

Prowadząc samochód możemy przejechać wiele kilometrów na autopilocie, bez zwracania uwagi na to, co robimy. W ten sam sposób możemy nie być obecni w danym momencie przez większość naszego życia. Myślami możemy być daleko stąd, nawet o tym nie wiedząc.
Jeżeli przejdziemy na tryb automatyczny, istnieje ryzyko, że wszystkie „przyciski” na pilocie zostaną wciśnięte. Wydarzenia wokół nas, myśli, uczucia i doznania, które pojawią się w naszym umyśle (a których możemy być nieświadomi) mogą aktywować stare nawyki myślenia, które często nie są sprzyjające i mogą doprowadzić do pogorszenia nastroju.

Przez zwiększenie świadomości własnych myśli, uczuć i doznań płynących z ciała w danym momencie, dajemy sobie większą wolność i wybór. Nie musimy kierować się starymi nawykami myślowymi, które mogły w przeszłości przysporzyć nam problemów.

Możemy być uważni cały czas. Oczywiście psy i małe dzieci są w tym lepsze! Badania pokazują, że nasze myśli błądzą przez przynajmniej 50% czasu. Nie ma w tym nic złego, ale dobrze jest obserwować, kiedy zmierzają w niepożądanym kierunku. W takich momentach warto wybrać świadomość, nawet na chwilę.

Uważność w codziennych czynnościach

Kiedy wieczorami zmywałam naczynia, często zdarzało mi się zamyślić. Myślałam o tym, co muszę zrobić, co robiłam w ciągu dnia, martwiłam się przyszłością i żałowałam przeszłości. Pewnego razu usłyszałam od mojej córki „Mamo, posłuchaj jaki fajny dźwięk wydają te bąbelki!”. Często przypominała mi o tym, by być bardziej uważną. Zmywanie stało się dla mnie rutynowym ćwiczeniem uważności. Dostrzegam temperaturę wody, teksturę baniek mydlanych i wrażenie, jakie zostawia na mojej skórze. Tak, jestem też w stanie usłyszeć dźwięk, jaki wydają, gdy znikają. Dźwięk wody, gdy wyciągam z niej naczynia. Gładka powierzchnia talerzy i chropowata gąbki. Wszystko to, czego mogłabym normalnie nie zaobserwować.

Uważny spacer również dostarcza nowych wrażeń. Większość z nas spaceruje każdego dnia. Nawet przez te parę minut możemy ćwiczyć uważność. Zamiast chodzić z głową w chmurach, możemy rozejrzeć się i skupić się na otaczających nas obrazach, dźwiękach i odczuciach. Możemy obserwować wrażenia napływające z ciała, które wywołane są samą czynnością chodzenia. Zwróć uwagę na ruch stopy, nogi, ramion, głowy i całego ciała podczas każdego kroku. Zwróć uwagę na oddech. Myśli będą wciąż napływać, ale możemy je po prostu zauważyć i ponownie skupić się na ruchu.

Im więcej ćwiczymy, tym bardziej możemy dostrzegać te przeszkadzające myśli i to na początku jest normalne. Jedynym celem uważnej czynności jest ciągłe, świadome powracanie do niej i dostrzeganie wrażeń docierających do nas z otoczenia i tych płynących z naszego ciała.

Źródło: https://www.getselfhelp.co.uk/mindfulness.htm Tłum. Marta Dębska

 

Udostępnij