ataki paniki

Ataki paniki – reakcje biologiczne i psychologiczne

Ataki paniki (główny objaw zaburzeń lękowych z atakami paniki) są połączeniem biologicznych, emocjonalnych i psychologicznych reakcji. Reakcją emocjonalną jest po prostu strach, zaś biologiczne i psychologiczne reakcje będą szczegółowo opisane poniżej.

Ataki paniki: reakcje biologiczne nr 1: Walcz albo uciekaj

W obliczu realnego zagrożenia lub wtedy, kiedy wierzymy, że jest ono prawdziwe,  w naszych ciałach zachodzą serie zmian zwane reakcją „walcz albo uciekaj”.  Zasadniczo nasze ciała są zaprogramowane w taki sposób by fizycznie zareagować kiedy wierzymy, że istnieje zagrożenie, w obliczu którego albo decydujemy się na ucieczkę, albo podejmujemy walkę.

Seria zmian biologicznych obejmuje:

– wzrost tętna i silniejsze bicie serca, dzięki czemu krew i tlen krążą w ciele szybciej;

– wzrost częstotliwości i głębokości oddechu, przez co dostarcza się więcej tlenu do organizmu;

– wzrost potliwości, który ochładza ciało i sprawia, że staje się ono bardziej śliskie, co z kolei utrudnia drapieżnikowi schwytanie;

– napięcie mięśni w przygotowaniu na walkę/ ucieczkę. Powoduje  subiektywne poczucie napięcia, które prowadzi do bólu, drżenia i drgania ciała.

Kiedy jesteśmy zaniepokojeni i boimy się w sytuacjach, w których nie ma prawdziwego zagrożenia, nasze ciała uruchamia automatyczny biologiczny alarm. Jednakże jest to fałszywy alarm ze względu na to, że nie ma prawdziwego zagrożenia, przed którym należy uciekać, albo z którym jest potrzeba walczyć.

 

Ataki paniki: reakcje biologiczne nr 2: Hiperwentylacja i niespokojny oddech

W trakcie oddychania  przyjmujemy tlen, który jest używany przez nasze ciało, a następnie wydychamy dwutlenek węgla. Aby nasze ciało pracowało należycie, musi istnieć równowaga pomiędzy tlenem a dwutlenkiem węgla.  Kiedy jesteśmy zaniepokojeni równowaga ta jest zaburzona, ponieważ zaczynamy oddychać zbyt dużo. Kiedy ciało rozpozna brak tej równowagi, zaczyna reagować wieloma chemicznymi zmianami. Zmiany te powodują zawroty głowy, oszołomienie, dezorientację, duszność, zaburzenie widzenia, podwyższony puls, zdrętwienie i mrowienie kończyn, potliwość dłoni i zesztywnienie mięśni. Dla ludzi doświadczających ataków paniki te fizyczne zmiany mogą być niepokojące, gdyż mogą je odczytywać jako zwiastun nadchodzącego ataku paniki lub czegoś poważniejszego, na przykład zawału. Jednakże powyższe symptomy są głównie związane z nadmiernym oddychaniem, nie z fizycznymi zmianami.

Ataki paniki: reakcje psychologiczne nr 1: Myślenie związane z paniką

Opisaliśmy fizyczne symptomy związane z paniką. Ludzie którzy cierpią na ataki paniki są bardzo dobrzy w spostrzeganiu tych symptomów. Ciągle badają swoje ciała szukając ich. To badanie własnego ciała w końcu przeradza się u nich w automatyczny nawyk. Często zdarza się, że zauważane symptomy traktują jako oznaki zagrożenia. W konsekwencji może to skłaniać ludzi do upatrywania problemów w samych sobie, bądź też przeświadczeniu o własnej niepoczytalności, utracie kontroli, czy też nadchodzącej własnej śmierci.

Istnieje kilka głównych typów myślenia, które często przejawiają się w trakcie ataku paniki, zalicza się do nich:

– myśli katastroficzne o zwyczajnych i niespokojnych reakcjach ciała („Moje serce stanęło na moment – muszę mieć zawał!”);

– przecenianie szansy na faktyczny atak paniki („Na pewno dostanę ataku paniki, jeśli nie złapię tego autobusu do pracy”);

– przecenianie skutków ataku paniki: myślenie, że konsekwencje ataku paniki będą bardzo poważne lub bardzo negatywne.

 

Ataki paniki: reakcje psychologiczne nr 2: Zachowania utrzymujące stan paniki

Kiedy czujemy zaniepokojenie lub spodziewamy się być zaniepokojonymi to często staramy się zachować w określony sposób, by kontrolować nasz niepokój. Jednym z objawów takiego zachowania  jest trzymanie się z dala od sytuacji w której możemy spanikować. Jest to nazwane unikaniem i może się do tego zaliczać:

– sytuacja w której osoba miała atak paniki w przeszłości;

– sytuacja, z której może być ciężko uciec, czy też sytuacja, w której może być ciężko uzyskać pomoc, np. w komunikacji miejskiej, na zakupach w galerii, podczas prowadzenia pojazdu w godzinach szczytu;

– sytuacje lub czynności które mogą skutkować w podobne doznania takie jak aktywność fizyczna, picie kawy, uprawianie seksu, sytuacje emocjonalne jak złoszczenie się.

Drugim sposobem kontrolowania ataku paniki może być zachowywanie się inaczej, lub też używanie „zachowań zabezpieczających”. Są to na przykład: upewnienie się, że niedaleko znajduję się ścieżka ucieczki, noszenie przy sobie lekarstw lub upewnienie się, że jest ściana, o którą można się oprzeć. Można także użyć bardziej subtelnych metod na uwolnienie się od niepokoju, takich jak proszenie o otuchę, przeczytanie czegoś, bądź też włączenie muzyki. Mimo, że na początku zachowania te nie wydają się być szkodliwe, należy pamiętać, aby nie stać się zbyt zależnym od nich. Jeśli za bardzo przywykniesz do „zachowań zabezpieczających”, możesz poczuć się jeszcze bardziej zestresowany, jeśli okaże się, że w jakiejś sytuacji nie będzie możliwości ich zastosowania.

 

Tłumaczenie: Barbara Malińska
Źródło: http://www.cci.health.wa.gov.au/docs/ACF3C87.pdf

Udostępnij